Karlı Gelenek: Kayseri’de 500 Yıllık Kuyu Geleneği Sıcak Havada Serinlik Sağlıyor

Haber Kaynağına Dayalı Değişim ve Güncel İzlenimler

Kayseri’nin Hacılar ilçesinde Erciyes Dağı eteklerinde geleneksel kar kuyularına yaz- kış dönemiyle yaşam devam ediyor. Yüzyıllar boyunca su ihtiyacını kar kuyularından karşılayan yöre halkı, bugün de 7 metreye kadar ulaşan derinlikte kar kütlelerini kış aylarında dolduruyor; yaz başında eriyen karla elde edilen suyla serinliğini koruyor.

İshak Mahmut Gengeç ve Ahmet Gengeç kardeşler, yaklaşık 500 yıl öncesine dayanan bu geleneği sürdürüyor. Kışın karı kuyulara doldurma işleminin imece usulüyle yapıldığı belirtildi. Ramazan ayında kuyuların karla dolu ve temiz tutulması, temmuz ayı başında ise karın erimesiyle ayran, yoğurt ve pekmezle sunulan serin içeceklerin hazırlanmasına olanak tanıyor.

Gengeç ailesi, karın yaz boyunca saklanmasını ve ihtiyaç olduğunda paylaşılmasını gelenek hâline getirmiş durumda. Ayrıca, sahiplendikleri kuyularda elde edilen suyla çay ve diğer içecekler de hazırlanıyor. Kışın Karadeniz ve Anadolu’da olduğu gibi dağın eteklerinden getirilen karlar, kuyuların üstünü kapatılarak muhafaza ediliyor; yaz mevsiminde ise bu karlar eriyince elde edilen su çeşitli kap ve kaplarda servis ediliyor.

Gelenek, bölgenin belleğinde “kışın karı, yazın kar” olarak yerleşmiş durumda. Bu ifade, kuyuların hem içme suyu hem de mutfak için kullanılmasını kapsıyor ve yakın çevre için bir tür kimlik sunuyor.

Günümüzde bu geleneği sürdürenlerin sayısı azalsa da 10’un üzerinde kişi ve yakın akraba çevresi bu süreci devam ettiriyor. Evlerin önündeki kuyular, yaz mevsiminde festival havasına dönüşmüş gibi karşılansa da esas itibarıyla günlük yaşamın bir parçası olarak işlevini koruyor. Ziyaretçiler, karın tadını pekmezle birleşik olarak deneyimleyebiliyor ve ayranını yaparken taze kar suyu kullanımı vurgulanıyor.

Bu gelenekte belirgin olan unsurlar arasında, temizliğin ön planda tutulması, karın saklamada kullanılan yöntemler ve toplumsal dayanışmanın sürdürülmesi yer alıyor. 500 yılı aşkın geçmişe sahip olan kuyu geleneğinin gelecek nesillere aktarımı konusunda ise belirsizlikler mevcut; yerel halk, geleneğin devamını aralarındaki birkaç kişiyle sınırlı bir odakla sürdürmeye çalışıyor.