İzlanda’da AB müzakereleri referandumda reddedildi

İzlanda hükümetinin Avrupa Birliği (AB) üyelik müzakerelerini yeniden başlatma teklifi referandumda reddedildi. Anketleri şaşırtan oylamada seçmenlerin yüzde 52,5’i “Hayır” dedi ve Başbakan Kristrún Frostadóttir, hükümet döneminde AB defterinin bir daha açılmamak üzere kapandığını duyurdu.

BAŞKENT DESTEKLEDİ, KIRSAL VE KIYI KESİMLER VETO ETTİ Kayıtlı 270 bin seçmenden sayımı tamamlanan ilk 188 bin 500 oyun sonuçlarına göre halkın yüzde 52,5’i müzakerelerin yeniden başlamasına karşı çıktı; “Evet” ise yüzde 47,5’te kaldı. Bölgesel ayrım dikkat çekti: başkent Reykjavik’in kuzeyi yüzde 57,5, güneyi yüzde 54,5 AB sürecini destekledi. Ancak kırsal ve kıyı kesimler farklı tablo sundu; Güney bölgesinde tarım ve balıkçılığın yoğun olduğu yerlerde hayır oranı yüzde 60,5; Kuzeydoğu’da 61,2; Kuzeybatı’da 62,9 olarak belirlendi. Güneybatı bölgesinin sonuçlarıyla birlikte “Evet” cephesinin kazanma ihtimali kalmadı.

BAŞBAKANDAN NET MESAJ: AB SÜRECİ GÜNDEMDEN DÜŞTÜ Sonuçlar netleşince Başbakan Kristrún Frostadóttir, Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir ve Eğitim ve Çocuk Bakanı Inga Sæland ile birlikte süreci değerlendirecekleri bir basın toplantısı düzenleyeceklerini açıkladı. Frostadóttir, toplumsal uzlaşmayı vurguladı ve kırsal kesimdeki balıkçılık, tarım ve doğal kaynakların korunmasına yönelik kaygıların sandığa yansıdığını belirtti. Ayrıca bu kararın ardından AB’ye katılım sürecinin bir daha gündeme alınmayacağını belirtti. Kampanya dönemindeki sert kutuplaşmalara ve Dışişleri Bakanı Gunnarsdóttir’e yönelik tehditlere değinen Başbakan, güvenlik koşullarının değiştiğini ancak kamuoyunun genel olarak sağduyulu kaldığını ifade etti.

ANKETLER YANILDI, 15 YILLIK SERÜVEN RAFA KALKTI Referandum öncesi yayımlanan anketlerde halkın %51,3’ünün müzakereleri desteklediği öne sürülüyordu; ancak sandık sonuçları bu öngörüyü bozdu. İzlanda’nın 2009’da başlattığı ve 2013’te AB karşıtı hükümetin iktidara gelmesiyle askıya alınan üyelik süreci, 2024’te Sosyal Demokrat İttifakı liderliğindeki hükümet tarafından belirsizliği gidermek amacıyla referanduma taşınmıştı. Sandıktan “Evet” çıkacak olsaydı müzakereler başlayacaktı ve nihai katılım için ikinci kez sandık kurulacaktı. Ancak sonuç, İzlanda’nın AB entegrasyonuna kapılarını tamamen kapatmasına yol açtı. Bu gelişme, ülkedeki politika ve dış ilişkiler açısından önemli bir dönemeç olarak kayda geçti.