PISA 2025: Türkiye’de eşitsizlik ve başarı hikayesi tartışması

Multi başlık altında analiz: Türkiye’nin PISA 2025 sonuçları

Türkiye eğitim sisteminde görülen tablolar, son veriler ışığında eşitsizliğin kronik bir problem olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Bilimsel okuryazarlık, okuma becerileri ve matematik alanında kaydedilen yükselişler, ortalama değerleri olumlu yönde etkilemiş olsa da, verilerin çoğu dezavantajlı ve avantajlı öğrenciler arasındaki farkı büyüttüğünü gösteriyor.

Fen bilimlerinde 15 basamaklık, okuma becerilerinde 18 basamaklık ve matematikte 11 basamaklık yükselişler, ülkedeki tüm çocuklar için aynı başarıyı getirmedi. Veriler, yüksek performanslı öğrencilerin çoğunluğunun varlıklı ailelerden geldiğini ve yoksul çocukların durgun ya da olumsuz etkilendiğini işaret ediyor. Son yıllarda üst düzey başarıya ulaşanların dağılımı, sosyoekonomik olarak avantajlı grupta yoğunlaşıyor.

Derinlemesine bakıldığında, matematikte dezavantajlı öğrencilerin durumu endişe verici. Basamaklarda temel yeterlik düzeyinin altında kalan öğrencilerin oranı üç alanda da yüksek; özellikle her üç alanda da dezavantajlı öğrenciler çoğunlukta. Her iki dezavantajlı öğrenciden biri matematikte temel yeterlik düzeyinin altında; okuma ve fen alanlarında da benzer bir tablo var.

OECD ortalamasını yakalama başarısını ise, dezavantajlı olmayan öğrencilerin performansından kaynaklanan bir artış olarak yorumlamak mümkün. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin dağılımı, sosyoekonomik olarak avantajlı grupla ilişkilendiriliyor. Türkiye’nin eğitim sistemi, öğrencileri sınav skorlarına göre ayrıştırma ve sıralama yönünde 89 ülke içinde 3. sırada yer alıyor.

Sonuç olarak, eşitsizliği ortadan kaldıran bir kamusal müdahale alanı olmadan, genel başarı hikayesi ile eşitsizlik arasındaki uçurumun kapanması zor görünüyor.