Kayalıpınar’da Hitit arşivi: 131 tablet gün yüzüne çıktı

Kayalıpınar’da Hitit Arşivinde Yeni Bulgular

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Sivas Kayalıpınar’da 2026 yılı kazılarında Kral 2. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçalarının gün yüzüne çıkarıldığını açıkladı. Bu buluntular, geçen sezon elde edilenlerle birlikte arşiv sayısını 184’e ulaştırıyor.

Gün yüzüne çıkan buluntular, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesinin devlet yönetimini, askeri gelişmeleri, dinî uygulamaları ve kraliyet ailesinin yaşamını aydınlatıyor. Tabletler, Hititçe ve Hurrice dillerinde yazılmış olup arşiv, 21. yüzyılda keşfedilen en kapsamlı Hititçe arşiv olarak değerlendiriliyor.

Kayalıpınar’daki arşivde yer alan metinler, şehirler arası yayılım gösteren yüksek ateşli salgını ve kraliyet ailesinin sağlık durumuyla ilgili kayıtları da içeriyor. Bir bebeğin prensese ilişkin sağlık durumu ve cenaze ritüeli gibi konular belgelerde dikkat çekiyor. Ayrıca Kuş falı konusundaki kayıtlar, Hititlerin kehanet uygulamaları hakkında yeni bilgiler sunuyor.

Kuş falı ve kraliyet mektupları arasında, amua bölgesinden gönderilen ve düşman tehdidine karşı asker, at ve savaş arabası taleplerinin yer aldığı mektuplar ilintili olarak kayda geçmiş. Kodlanmış kehanetlere ilişkin bilgiler de arşivde yer alıyor; kuş falcılarının konakladıkları kentler ve izledikleri güzergâhlar detaylandırılıyor.

2025 ve 2026 kazılarının toplam etkisi, 2025 yılında Kayalıpınar’da ele geçirilen 53 çivi yazılı tabletle başlayan süreçte 2026’da 131 yeni buluntunun eklenmesiyle arşivin 184’e ulaşmasını sağladı. Bu buluntular, Hitit tarihi ve dinî uygulamaları ile dil gelişimi ve kâtiplik kültürü açısından yeni bilgiler sunuyor. Kazılar, 2021 yılından beri Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor.