Polonya’daki anayasa krizi ve yargı çatışması derinleşiyor

Polonya’da hükümet ile Anayasa Mahkemesi arasındaki gerilim sürüyor. Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümet, Adalet Bakanı Waldemar Zurek’in iki üst düzey yargıç hakkında dokunulmazlıklarının kaldırılması talebiyle başlayan süreçte hareketlerini sürdürüyor. Bu adımlar, Varşova’daki mahkeme binası önünde gösterilere yol açtı ve çevik kuvvet polisleri binanın önünde güvenliği sağladı.

Anayasa Mahkemesi ise hükümetin girişimlerini darbe teşebbüsü olarak nitelendirdi. Mahkeme, Başkan Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski’nin görevlerine hukuka uygun atandıklarını savundu. Hükümetin bu gelişmelere karşı attığı adımlar, PiS dönemindeki yargı düzenlemelerinin yeniden tartışılmasına yol açıyor.

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin Senegal’deki Yaz Gençlik Olimpiyat Oyunları’na katılmak üzere yola çıktığı Dakar’dan Polonya’ya dönmesi dikkat çekiyor. Nawrocki, Varşova’ya dönünce Anayasa Mahkemesi binasına girdiğini bildirdi. Bu dönüş, devletin en üst makamlarının da gerilime dahil olduğunu gösteriyor.

Geçmişte 2015 yılında iktidara gelen PiS hükümetinin Anayasa Mahkemesi’ne yönelik atamaları, Avrupa kurumlarının tepkisini çekmişti. AİHM ve Avrupa Adalet Divanı, atamaların bağımsızlık ve tarafsızlık açısından sorunlu olduğuna hükmetti. 2023 yılında Tusk hükümeti, bu kararları gerekçe göstererek bazı kararların yayımlanmasını durdurdu ve yargı sisteminde değişiklik yapma çabalarını sürdürdü.

Seçimler öncesi yaşanan krizin, beş yargıcın görevine başlamasına ilişkin işlemleri de etkiledi. Cumhurbaşkanı Nawrocki, parlamentonun seçtiği beş yargıcın yemin işlemlerini tamamlaması için usulsüzlük iddialarını ileri sürdü ve bu yargıçlardan bazılarını geçici olarak göreve başlatmama kararı aldı. Avrupa Konseyi’nin Venedik Komisyonu ise yemin işlemlerinin tamamlanması gerektiğini belirtti.

Hukukçular arasında da tartışmalar sürüyor. Bazı akademisyenler, mahkeme başkanının görevden alınmasına dair iddialara karşı eleştirel açıklamalar yaptı ve yargı bağımsızlığı konusundaki kaygıları vurguladı. 2024 yılında yapılması planlanan parlamento seçimleri öncesinde yükselen gerginlik, siyasi atmosferi etkiliyor ve hükümet ile Cumhurbaşkanlığı arasındaki anlaşmazlığın önümüzdeki günlerde nasıl şekilleneceği yakından izleniyor.