Tokat Arkeoloji Müzesi uzmanları tarafından yürütülen kurtarma kazısında, Zile ilçesinde kaçak kazı sonucu gün yüzüne çıkan mozaikler dikkat çekiyor. Roma Dönemi’ne ait olan ve üzerinde Antik Yunanca ‘ΤΡΥΦΗ’ (Tryphe) yazısı bulunan figürlü mozaikler, yerleşimin sosyo-kültürel yapısını aydınlatıyor. Alper Yılmaz adlı OMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi, mozaiklerin Opus vermiculatum ve Opus tessellatum teknikleriyle çok renkli bir kompozisyon oluşturduğunu ve kadın figürünün bir personifikasyonla betimlendiğini belirtiyor. Bu mozaikler, milattan sonra 2’nci yüzyıla ait bir sosyal yapıyı kapsıyor ve Anadolu arkeolojisi için önemli bir repertuar olarak değerlendiriliyor.

Yılmaz, Zile’nin Roma dönemi açısından önemine vurgu yaparak, Sezar’ın ünlü sözünün geçtiği yerin bu bölge olduğu bilgisini antik kaynaklardan öğrendiğimizi ifade ediyor. Söz konusu mozaikler, bölgedeki bereket, bolluk ve lüksü simgeleyen temaları içeriyor; ayrıca Çingene Kızı mozaiğine benzerlikler gösteren geometrik motifler dikkat çekiyor. Restorasyon ve konservasyon süreci tamamlandıktan sonra yerinde sergilenmesi hedefleniyor ve bölge turizmi için potansiyel bir katkı sunması bekleniyor.

Bu arkeolojik buluntular, Tokat’ın Roma Dönemi’ndeki konumunu güçlendirecek nitelikte. Mozaiklerin turizme kazandırılmasıyla bölgenin ekonomik ve kültürel değerinin artması öngörülüyor. Tokat ve Zile’nin tarihine parlak bir katkı olarak değerlendirilen çalışmalar, arkeoloji ve turizm ilişkisini güçlendiriyor.

Sivas’ın Divriği ilçesinde bir ihbar üzerine başlatılan kazı çalışmalarıyla ortaya çıkan taş kemerli yapı, bölgede heyecan uyandırdı. Edinilen bilgilere göre, bir vatandaşın ihbarı üzerine yürütülen çalışmalarda taş kemerli bir geçiş yapısına ulaşıldı. Görünümüyle eski dönemlere ait bir yapı izlenimi veren bu oluşumun köprü ya da menfez olabileceği değerlendiriliyor.

Anılan yapının hangi döneme ait olduğuna dair net bir bilgi mevcut değil; uzmanların incelemesi sürüyor ve elde edilecek bulguların zaman aralığı konusunda netlik sağlaması bekleniyor. Bölge halkı da yapının tarihi değerine ilişkin soruları yanıtını sabırsızlıkla bekliyor.

Çevredeki vatandaşlar, kazı sonrası ortaya çıkan yapının korunmasının ve daha ayrıntılı bir incelemenin yapılmasının önemine işaret ediyor. Yetkililerin ve arkeoloji ekibinin süreçle ilgili açıklama yapması bekleniyor. Kaynak belirtildiği halde içeriğe eklenmeyen bilgi veya ifadeler bulunmuyor.

Kaymakam Muhammed Hasan Kukuş, Aşağıkale Mahallesi sınırlarında bulunan Kale-i Zir bölgesinde yürütülen çalışmaların sahada değerlendirilmesine katıldı. Bölgede müze araştırmacıları ve arkeologlarla birlikte gerçekleştirilen çalışmalar, alanın tarihi dokusunun korunması odaklı projelerin belirlenmesini amaçladı.

İncelemelerin amacı ise mevcut durumun net bir şekilde ortaya konması ve kültürel mirasın korunması ile bölgenin turizme kazandırılması açısından atılabilecek adımların tartışılması olarak özetlendi.

Çalışmalarda, Kale-i Zir’in güncel durumu ayrıntılı olarak ele alınırken, koruma hassasiyeti gözetilerek bilimsel veriler ışığında ilerleme kararı alındı. Kaymakamlık tarafından yapılan paylaşımda, sürecin bu çerçevede yönlendirileceği vurgulandı.

Yıllar boyunca devam eden kazıların büyük bölümü 1993 yılında Sivas Müze Müdürlüğü tarafından başlatılmış olsa da, son yıllarda faaliyetler neredeyse tamamen durdu. M.Ö. 1400–1500’lü yıllarda önemli bir yerleşim merkezi olan Sarissa, Hitit krallarının yazlık konaklama alanı olarak biliniyor ve Türkiye’de tablet buluntuya sahip olan beş kentten biri olarak öne çıkıyor.

İl Genel Meclisi’nde söz alan AK Parti Altınyayla İl Genel Meclis Üyesi Nuh Bağlama, Sarissa Antik Kenti’nin çevre düzenlemesi ve kazı çalışmalarının yeniden başlaması konusunda destek talep etti. Bağlama, “Burası atıl bir şekilde duruyor. Kazısı yarım kaldı. Yanındaki Kral Gölü ve tapınak alanları da aynı şekilde atıl durumdalar. Bu konuda destek bekliyoruz.” ifadelerini kullandı. Buna yanıt veren İl Kültür ve Turizm Müdürü Aziz Erdoğan ise, “Haklısınız, bölgenin kesinlikle tamamlanması gerekir. Bu konuda girişimde bulunacağız, takip edilmesinde de fayda var.” diyerek desteklerini dile getirdi.

Hitit mirası tozlanıyor, çalışma ve restorasyon eksikliği dikkat çekiyor

Hititlerin en önemli merkezi olan Sarissa Antik Kenti’nde, tapınaklar, saraylar, sur kapıları ile ikiz boğa heykelleri, tabletler ve hitit barajı gibi paha biçilemez değerler bulunuyor. Ancak, bilimsel araştırmalarda ve tanıtım faaliyetlerinde yaşanan aksaklıklar, bölgede sessizliği hüküm sürmesine neden oluyor. Kazı ve restorasyon çalışmalarının durması, bölgenin tarihi ve kültürel değerlerinin yeterince korunamamasına yol açmış durumda.

Yerel halk ve tarih meraklıları, Sarissa’nın sahip olduğu önemli mirasın göz ardı edilmemesi ve daha fazla ilgilenilmesi gerektiğini vurguluyor. Yetkililere çağrıda bulunan bölge halkı, bu benzersiz kültürel zenginliğin kaderine terk edilmemesi gerektiğine inanıyor.

Yazgı, Göbeklitepe’nin hem yurt içi hem de yurt dışında tanıtımına yönelik birçok plan ve proje yürüttüklerini belirtti. Geçen yıl İtalya’nın Roma şehrinde açılan ve “Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi” sergisi 6 milyondan fazla ziyaretçi tarafından ilgi gördü. Özellikle bu sergi, Göbeklitepe’nin uluslararası alanda dikkat çekmesini sağladı.

Uluslararası sergiler ve tanıtımlar sürüyor

Yazgı, Göbeklitepe’nin Almanya’nın Berlin şehrinde de tanıtılacağını söyledi. Burada “Taştaki Mitler: Göbeklitepe ve Son Avcıların Dünyası” isimli sergi düzenlenecek. Proje kapsamında, Almanya’da düzenlenecek sergide Göbeklitepe’den üç eserin replikası yer alacak ve çeşitli dijital çalışmalar ile bilgi panoları ziyaretçilere sunulacak. Ayrıca, Göbeklitepe’nin tanıtımı için Berlin Müzeler Adası’nda özel bir mekan kullanılacak ve bu etkinlik, özellikle arkeoloji meraklılarına ulaşmayı amaçlıyor. Bu sergi, Şubat 2026’da açılacak ve altı ay boyunca ziyaretçilere kapılarını açacak.

Proje ve tanıtım çalışmalarının önemi

Yazgı, Berlin’de düzenlenecek sergiyle birlikte, Göbeklitepe’nin Neolitik Dönem’deki önemini farklı bakış açılarıyla yansıtmayı planladıklarını belirtti. Taş Tepeler Projesi’nin dünya arkeolojisine kazandırdığı eşsiz özelliklere vurgu yaparak, ülkenin ve şehrin turizm potansiyelinin artması adına çalışmaların hız kesmeden sürdürüldüğünü ifade etti. Bu projeler sayesinde, Göbeklitepe’nin küresel bilinirliğinin artırılması hedefleniyor, ve söz konusu sergiyle Türkiye’nin arkeolojik zenginlikleri tüm dünyaya tanıtılacak.

Programın başlangıcında, eski Bayındırlık ve İskan Bakanı Mustafa Demir’in vefat haberini üzüntüyle karşılayan Cumhurbaşkanı, merhuma Allah’tan rahmet dilerken, ailesine ve Samsun halkına başsağlığı dileklerini iletti.

Erdoğan, sempozyum vesilesiyle farklı ülkelerden gelen katılımcılara teşekkür etti ve Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi’nin Türkiye ve arkeoloji camiası için önemli kazanımlar sağlayacağını belirtti. Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere, emeği geçen herkese teşekkür eden Cumhurbaşkanı, kültürel mirası ortaya çıkarmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla gösterilen çaba ve gayretlerin altını çizdi.

“Anadolu, Açık Hava Müzesi Gibi”

İnsanlık tarihinin en eski izlerini taşıyan Anadolu’nun medeniyet beşiği olduğunu vurgulayan Erdoğan, Göbeklitepe örneğini hatırlatarak bölgenin Mısır piramitlerinden 7500 yıl daha eski olduğunu söyledi. Cumhurbaşkanı, “Yaşadığımız coğrafyayı anlayamazsak, geleceğimizi sağlıklı inşa edemeyiz” diyerek, kültürel kimliğin köklerinin bu topraklarda aranması gerektiğine dikkat çekti.

Türk Arkeolojisine Yön Veren Adımlar

Osmanlı döneminden itibaren tarihi eserlerin korunmasına verilen önemi anlatan Erdoğan, Sultan Abdülmecid ve Abdülhamid dönemlerinden başlayan sistemli çalışmaların, Cumhuriyet’in ilk yıllarında bilimsel bir boyut kazandığını belirtti. Arkeolojik kazılar ve müzeleşme süreçlerindeki gelişmelerin, günümüzde daha kapsamlı hale geldiğini ifade etti.

Geleceğe Miras Projesi ve Kazı Çalışmaları

2023’te başlatılan “Geleceğe Miras” projesiyle arkeolojiye ayrılan kaynakların büyük ölçüde artırıldığını belirten Erdoğan, kazı sezonlarının artık 12 ay boyunca devam edebildiğini ve istihdamın önemli ölçüde büyüdüğünü dile getirdi. Türk koordinatör kazı başkanlığı sisteminin devreye alınmasıyla, ören yerlerinde yerli uzmanların söz sahibi olduğunu vurguladı.

Gece Müzeciliği ve Dijital Envanter

27 noktada uygulamaya konulan “gece müzeciliği” ile kültürel zenginliklerin gece saatlerinde de ziyarete açıldığını belirten Erdoğan, ayrıca Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi ile kültürel mirasın dijital ortamda belgelenmeye başlandığını sözlerine ekledi.

Yurt Dışından 13 Bin Eser Geri Getirildi

Türkiye’den kaçırılan tarihi eserlerin iadesi için diplomatik ve hukuki çalışmaların sürdüğünü dile getiren Erdoğan, 2002’den bu yana toplam 13.291 eserin Türkiye’ye kazandırıldığını açıkladı. En son, 65 yıl önce yurt dışına çıkarılan Marcus Aurelius heykelinin iadesi sağlandı ve ziyarete açıldı. Bu önemli başarıda emeği geçen merhum arkeolog Prof. Dr. Jale İnan’a özel teşekkür etti.

Milli Varlığımıza Sahip Çıkmak, Tarihi Bir Sorumluluktur

Sevr Antlaşması’ndaki Osmanlı arkeoloji yasalarının kaldırılmasına işaret eden Erdoğan, kültürel mirasın korunmasının aynı zamanda bağımsızlık mücadelesi olduğunu vurguladı. Arkeoloji çalışmalarını milli bir misyon olarak gören Cumhurbaşkanı, arkeologlara ve tüm kültür uzmanlarına teşekkür etti.

Son olarak, tüm vatandaşları ve özellikle gençleri Arkeolojinin Altın Çağı Sergisi’ni ziyaret etmeye çağıran Erdoğan, Türkiye’nin tarihine ve kültürüne sahip çıkmaya devam edeceklerini belirtti.