Yüzyıllardır Türk mutfağının vazgeçilmezi olan turşular, sadece lezzetleriyle değil içerdikleri yararlı bakterilerle de dikkat çekiyor. Özellikle fermantasyon sürecinde doğal olarak ortaya çıkan laktik asit bakterileri, yalnızca turşunun bozulmasını engellemekle kalmıyor, aynı zamanda bitki hastalıklarına karşı da doğal bir savunma aracı olma potansiyeli taşıyor.

Bir Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (SBTÜ) çalışması kapsamında, bu bakterilerin tarım alanında pestisitlere alternatif olabileceği araştırılıyor. Çalışmada, farklı illerden topladıkları çok sayıda turşu örneğinden laktik asit bakterileri izole eden araştırmacılar, bu bakterilerin bitki hastalıklarına karşı etkili olabileceğine inanıyor.

İlginç şekilde, bu bakteriler, özellikle fungus türü hastalıklarla mücadelede önemli görevler üstlenebiliyor. Mustafa Akbaba, “Buradaki temel prensibimiz, turşuların hiç açılmadan 3 ila 6 ay arasında fermantasyona tabii tutulmuş olmalarıdır. Çünkü sadece fermente ürünlerde laktik asit bakterisi bulabiliyoruz. Sadece usulüne uygun olarak yapılmış ve dinlendirilmiş turşu örneklerinde aradığımız laktik asit bakterisi ile karşılaştık” dedi.

Yararlı Bakterilerin Bitki Koruma Amaçlı Kullanımı Çalışmalarını Hızlandırıyor

Akbaba, bu bakterilerin kullanımını çalışmaların odağına aldıklarını belirterek, “Özellikle bitki hastalıklarının mücadelesinde kullanılan pestisitler bazen istenmeyen sonuçlara yol açıyor ve pestisit kalıntısı sorunu yaratıyor. Bu nedenle, yararlı bakterilerin kullanımı, çevre, insan ve hayvan sağlığı açısından önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor” dedi. Çalışma kapsamında, Sivas ve çevresinde bulunan yaklaşık 50 farklı turşu çeşidinden laktik asit bakterileri izole edildi ve laboratuvar ortamında ön testler gerçekleştirildi.

İzole edilen bakterilerin, özellikle bitki patojenleri olan bakteri ve funguslara karşı etkin olabileceği öngörülüyor. Bu konuda, dünya genelinde 1980’lerden itibaren yoğun çalışmalar yapıldığı belirtiliyor. Ayrıca, domates üretiminde pestisit kullanımını azaltmak amacıyla, patojenlere karşı etkili olabilecek laktik asit bakteri izolatlarının elde edilmesi planlanıyor.

Turşuların Doğal Koruma Gücü ve Üretim Süreci

Akbaba, turşularda bulunan bakterilerin, küf ve fungus gibi zararlı mikroorganizmaların gelişmesini engelleyen metabolitler salgıladığını belirtiyor. Bu süreç, sağlıklı ürünlerin sofralarımıza ulaşmasını sağlıyor ve aynı zamanda bitki patojenlerine karşı da etkinlik gösterebiliyor. Çalışmalarda, özellikle Kahramanmaraş, Malatya, Ordu, Kayseri, Yozgat ve Tokat gibi illerdeki vatandaşların evlerinde katkısız olarak kurduğu biber, salatalık, domates, lahana, şeker pancarı, istiridye mantarı, kavun ve karpuz gibi çeşitli turşular kullanıldı. Bu turşular, 3 ila 6 ay arasında fermantasyon sürecine tabi tutuldu ve elde edilen laktik asit bakterileri laboratuvara alındı.