1510-uzun yıllar boyunca ayakta kalan ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, mimarisinin ötesinde taşıdığı anlamlarla da dikkat çekiyor. 1228 yılında temeli atılan ve 1243’te tamamlanan kompleksin baş mimarı olarak anılan Ahlatlı Hürrem Şah, eserin sadece sanatını değil, derin bir tevazuyu da yansıtan bir hikâyeyle anılıyor. Eserin temellerinin ve taş işçiliğinin zirve örneklerini barındırdığı düşünüldüğünde, mimarın kendi adını yazdığı yerin dikkat çekici olduğu belirtilir.

Camiyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlere yönelik gönüllü rehberlik yapan Divriği Ulu Cami imamının aktardığına göre, mimarın ismi görkemli kapılar ya da öne çıkan alanlara değil, kemer başlarına, yapının en kritik taşıyıcı noktalarına işlenmiş. Bu tercih, yüzyıllar sonra bile akıllarda kalan bir sebebe dayanır. Rivayete göre “Neden ismini bu kadar gizli yere yazdın?” diye sorulduğunda, Ahlatlı Hürrem Şah şu sözleriyle cevap verir: “Allah muhafaza, bu cami ve darüşşifa bir gün yıkılırsa, ilk önce benim ismim yere düşsün. Ben ayaklar altında kalayım. Yapılan bu eser ayakta kalamazsa, ismimin orada olmasının bir anlamı yoktur.”

Hürrem Şah’ın bu düşüncesi, yapının bugün dahi ayakta kalmasını sağlayan bir miras olarak yorumlanır. Rivayetlere göre esere dair duayı da şu şekildedir: “Yarabbi, benim acizane meydana getirdiğim bu eser kıyameti görsün.” Yüzyıllar boyunca varlığını sürdüren bu yapı, günümüzde UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak korunmaktadır.

Halkın yoğun ilgisiyle gerçekleştirilen program, teravih öncesinde okunan Kur’an-ı Kerim tilavetiyle başladı. Ardından Mevlid-i Şerif ve ilahilerle camide manevi bir atmosfer oluştu. Ziyaretçiler, Kadir Gecesi’nin huzur ve bereketini birlikte deneyimledi. Programın tamamlanmasının ardından cami çıkışında vatandaşlara tatlı ikramı yapıldı.

Bir katılımcı, “Bin aydan daha hayırlı olan Kadir Gecesi günahların bağışlandığı gündür. Bu vesileyle Divriği Ulu Cami’de kandil gecesini ifa ettik. Rabbim nice kandillere ulaşmayı nasip etsin” ifadelerini paylaştı.

-divriği Ulu Cami, Anadolu’nun “El Hamrası” olarak da anılan ve Mengücek Beyliği döneminde 1228 yılında inşaata başlanan, mimar Ahlatlı Hürrem Şah tarafından tasarlanan ve 1243 yılında tamamlanan bir eser olarak öne çıkıyor. Taş işçiliği ve özgün mimari detaylarıyla dikkat çeken cami ve darüşşifa bölümlerinden oluşan yapı, Türkiye’de UNESCO tarafından tescil edilen ilk kültürel miras sıfatını taşıyor. Yaklaşık 9 yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından geçtiğimiz yıl yeniden ziyarete açılması, caminin mirasını günümüze taşıyor.

Mayıs ile Eylül ayları arasında, kapıda oluşan insan gölgesi dikkat çekiyor. Bu gölge, Kuran okuyan ve namaz kılan insanların siluetleri şeklinde kendini gösteriyor. İkindi namazından yaklaşık 45 dakika önce, kapıda bir insan silueti Kuran okurken, namaz vakti yaklaşınca ellerini bağlayıp kıyam pozisyonuna geçiyor.

Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden Sivas’a gelen turistler, yüzlerce yıldır bu ilginç ana tanıklık ediyor. Kapıda oluşan gölgeyi hayretle izleyen ziyaretçiler, fotoğraf çekerek hem gölge olayını hem de caminin yüzeylerindeki motifler hakkında detaylı bilgiler alıyor.

Gölge olayını izlerken şaşkınlıklarını gizleyemeyen ziyaretçiler, “Burada olup bu ana şahitlik etmek çok mutluluk verici. Bu olay, bilinçli olarak hesaplanmış bir iştir. Kendiliğinden oluşması mümkün değildir” ifadelerini dile getirdi.

Üzerinde 10 bine yakın ve hiç biri diğerine benzemeyen, asimetrik motiflerle süslenmiş olan bu eşsiz yapının cami kısmı, Mengücek Şahı Süleyman Şah’ın oğlu Ahmet Şah tarafından inşa edildi. Darüşşifa ise, eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırıldı. Yapımına 1228 yılında başlanıp 1243’te tamamlanan eserin mimarı ise Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah’tır.

Gizemleriyle dikkat çeken bu yapının en önemli özelliklerinden biri, mimarının ilk ve son eseri olmasıdır. Yüzeylerindeki yaklaşık 10 bin motiften hiçbirinin diğerine benzememesi ve her bir motifi asimetrik olmasıyla da benzersizliğini koruyor.

15 – 22 Nisan tarihleri arasında düzenlenen “Turizm Haftası” etkinlikleri çerçevesinde ilk program gerçekleştirildi. Bu kapsamda, Şems-i Sivasi İl Halk Kütüphanesi’nde “Bozkırda Yükselen Tarih: Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası” başlıklı serginin açılışı Vali Yılmaz Şimşek’in katılımıyla yapıldı.

Vali Yılmaz Şimşek, turizmin yalnızca bir ekonomik sektör olarak değerlendirilmemesi gerektiğini; aynı zamanda kültürlerin buluşma noktası, tarihimizin ve doğal güzelliklerimizin gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir köprü olduğunu vurguladı. “Kadim şehrimiz Sivas; Selçuklu’dan Osmanlı’ya, Cumhuriyetimizin kuruluşuna kadar uzanan eşsiz bir mirasa sahiptir. Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası gibi dünya mirası olan eserlerimizle, doğal güzelliklerimiz ve tarihi zenginliklerimizle büyük bir turizm potansiyeline sahibiz.”

Etkinlikte ayrıca, Prof. Dr. Erdal Eser, Prof. Dr. Erkan Sağlık ve Doç. Dr. Mustafa Işkın, bu eşsiz eserin detaylarını aktardıkları bir söyleşi gerçekleştirdi.