TİHEK, engellilere ücretsiz toplu taşıma hakkını kullanabilmenin şartlarının farklı uygulamalarla ayrıştırılmasının mevzuata aykırı olduğuna işaret etti. İnceleme, engellilerin engelli kimlik kartı ile refakatçisiyle birlikte ücretsiz seyahatten yararlanabileceğini açıkça düzenleyen hükümleri hatırlattı.

İlgili uygulamalarda farklılıklar gösteren Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin Bursakart sistemi, her yıl vize gerektirmesi ve ek kart zorunluluğu gibi şartlar nedeniyle engelliler açısından eşitlik ilkesini zedeliyordu. Şehit yakınları, gaziler, vazife malulleri ve yakınlarının ise ek kart olmaksızın ücretsiz seyahat edebilmesi dikkate değer farklar olarak öne çıktı.

İnceleme sonucunda, engellilerin ücretsiz ulaşım haklarının diğer hak sahiplerinden daha sıkı yükümlülüklere bağlandığına işaret edildi. Mevzuatta engelli kimlik kartı veya ilgili belgelerin ibrazının yeterli olduğu belirtilmesine rağmen Bursakart için getirilen vize ve kart ücretleri, ayrımcı bir uygulama olarak değerlendirildi.

Karar ve sonuç: Bursa Büyükşehir Belediyesi hakkında 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi. Kararın gerekçesinde engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal eden uygulamanın, engellilerin ücretsiz ulaşım haklarını olumsuz etkilediği vurgulandı.

Turizmden ulaşıma, havalimanlarından demiryoluna kadar pek çok alanda erişilebilirlik kapasitesinin artırılması için atılan adımlar sürüyor. Bakan Abdulkadir Uraloğlu, 10-16 Mayıs Dünya Engelliler Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, önce insan vizyonuyla hareket ettiklerini ve herkes için ulaşılabilir bir sistem kurmayı amaçladıklarını vurguladı.

Güçlendirilmiş hizmetler kapsamında Turuncu Masa Erişilebilir Ulaşım Hizmet Noktası uygulamasının 2019’da hayata geçirildiğini belirten Bakan, hareket kabiliyeti kısıtlı bireylerin hızlı tren terminallerinde güvenli dolaşımını kolaylaştırmayı hedeflediklerini söyledi. Uygulama ile engelli bireyler gar veya istasyon girişinden alınarak trene bindiriliyor ve varış noktasında hizmet noktası çıkışına kadar ulaştırılıyor. Bu hizmetin tüm terminallerde yaygınlaştırılması için çalışmalar sürüyor ve şu ana kadar 27 YHT garında uygulanıyor. Bakanlık, toplamda 87 bin 795 yolcuya destek sağlandığını belirtti.

İstasyon ve peronlarda erişilebilirlik dönüşümünü vurgulayan Uraloğlu, 130 proje üzerinde çalışmaların tamamlandığını ve 119 istasyonda erişilebilirlik uygulamalarının fiilen hizmete alındığını kaydetti. Havalimanlarında da standartlar genişletildi; Turuncu Masa hizmetinin üç havalimanında başlatıldığı ve bazı havalimanlarının Engelsiz Havalimanı veya Erişilebilirlik Belgesi sahibi olduğu belirtildi.

Engelsiz Denizler Projesiyle yolcu gemilerinde rampalı girişler, asansörler ve engelli tuvaletlerinin zorunlu hale getirildiğini ifade eden Uraloğlu, yüksek hızlı tren ve ana hat trenlerinde ücretsiz seyahat uygulamasının da sürdürüldüğünü aktardı. Demir yolunda 2017’den bu yana yaklaşık 9 milyon engelli yolcunun ücretsiz hizmetlerden yararlandığı belirtildi. Karayolu ulaşımında ise 2025 itibarıyla 1 milyon 784 bin 410 ve 2026’nın ilk dört ayında 356 bin 771 engelli vatandaşımızın şehirlerarası otobüslerde %40’a varan indirimlerden faydalandığı ifade edildi.

İletişimde ise işitme engellilere özel hizmetlere değinildi. Engelsiz Çağrı Merkezi ve e-Devlet İletişim Merkezi aracılığıyla işitme engellilere web ve mobil üzerinden yazılı ve görüntülü hizmetler sunuldu. Bugüne kadar bu kanallar üzerinden toplam 54 bin 246 işitme engelli vatandaşımıza hizmet verildi. Ayrıca PTT ile engelli vatandaşlar aylıklarını evlerinden teslim alabiliyor ve Türkiye Kart kapsamındaki imtiyazlar sürüyor.

Başkan Erdoğan, engelli bireyler, aileleri, sivil toplum temsilcileri ve 81 ile bağlı konukların katılımıyla düzenlenen programda, Dünya Engelliler Günü’nü kutladı. Konuşmasına, engelli vatandaşlara verilen hizmetlerin devletin temel sorumlulukları arasında olduğunu belirterek başlayan Erdoğan, farkındalık oluşturmak, erişilebilirliği artırmak ve dijital teknolojilerin entegrasyonuyla erişim imkanlarını genişletmek gibi temel görevlerin altını çizdi.

“Engelli vatandaşlarımızın sorunlarını çözmek birincil görevimizdir”

Merkezi hükümet, yerel yönetimler, akademi ve sivil toplum kuruluşlarıyla gerçekleştirilen iş birliklerinin önemine değinen Erdoğan, özellikle engelli bireylerin sosyal hayata katılımını kolaylaştırmaya yönelik çalışmalara katkıda bulunanlara teşekkürlerini sundu. Hem hükümet hem de AK Parti olarak bu alanda önemli adımlar attıklarını kaydeden Erdoğan, engelli haklarının ulusal ve uluslararası düzeyde savunulmaya devam edeceğini ifade etti.

“Kırılan tek bir gönül kalmayana kadar çalışacağız”

Engellilere yönelik hizmetlerde samimiyeti esas aldıklarını dile getiren Erdoğan, “Gerekirse hatalarımızı telafi edecek ve eksiklerimizi tamamlayacağız. Kırılan kalbi onarılmamış, ihtiyacı giderilmemiş bir engelli kardeşimiz kalmayana kadar mücadelelerimiz sürecek” dedi. Geçmişten günümüze engelli vatandaşlara değer ve imkan sağlayan uygulamalara da değinen Erdoğan, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki engelli bireylerin eğitim ve devlet görevlerindeki önemli rollerinden bahsetti.

“Engelsiz Türkiye’nin temellerini biz attık”

2002’den itibaren gerçekleştirilen yasal düzenlemeleri sıralayan Erdoğan, Engelliler Hakkında Kanun’un çıkarılması, uluslararası sözleşmelerin onaylanması, anayasal güvence sağlanması ve ücretsiz ulaşım ile erişilebilirlik çalışmalarının bu dönemde hayata geçtiğini söyledi. Kamuda engelli istihdamı 5 binden 83 bine yükselirken, sosyal destek ve rehabilitasyon hizmetleri kapsamında genişletmeler gerçekleştirildi. Ayrıca, evde bakım yardımı ve gündüz bakımevleriyle binlerce engelli, sosyal hayata entegre edildi. Özel eğitimle erken dönemde destek sağlayan programa da vurgu yaptı.

Yeni eylem planı yakında açıklanacak

Erdoğan, 2030 Engelsiz Vizyon Belgesi kapsamında hazırlanan ikinci Engelli Hakları Ulusal Eylem Planı’nın 2026-2028 dönemini kapsayacağını ve çalışmaların sürdüğünü belirtti. Bu planın detaylarının yakın zamanda kamuoyu ile paylaşılacağı bilgisini verdi. Erdoğan, konuşmasının sonunda, tüm engelli vatandaşlara “Eşit, onurlu ve güçlü bireylerisiniz” diyerek Türkiye Yüzyılı hedeflerinin engellilerle birlikte inşa edileceğini vurguladı ve programa katılanlara teşekkür etti.

AK Parti Sivas Milletvekili ve Kadın Kolları Genel Başkan Yardımcısı Rukiye Toy, TBMM Genel Kurulu’nda gerçekleştirdiği konuşmada, engelli bireylere yönelik atılan sosyal politikaların kararlılıkla sürdürüldüğünü vurguladı. Toy, özellikle spor alanındaki başarıların uluslararası arenada gurur verici sonuçlar elde ettiğini ifade etti.

Uluslararası Zaferler ve Sporun Gücü

Engelli sporcularımız, bu yıl düzenlenen çeşitli yarışmalarda toplam 218 madalya kazanmayı başardı. Bu başarılar, uygulanan bütüncül sosyal politikaların ve sporun gücünün bir göstergesi olarak öne çıktı. Tokyo’da gerçekleşen organizasyonda ise, 26 madalya kazanan işitme engelli millî sporcularımız büyük takdir topladı. Rukiye Toy, sporcuların aileleri ve Federasyon Başkanı Dursun Gözel’e teşekkür etti.

Toplumsal Farkındalık ve Eşit Katılım

Toy, engelli vatandaşların yaşam kalitesini artırmak ve toplumsal farkındalığı yükseltmek adına çalışmaların süreceğini belirtti. Engelli bireylerin yaşamın her alanına eşit ve bağımsız erişiminin desteklenmeye devam edeceğini, bu konuda toplumun ortak sorumluluk taşıdığını ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, bu özel günün toplumsal dayanışma ve birlikte aşma iradesinin güçlü bir göstergesi olduğunu vurguladı. Duran, sosyal medya üzerinden yayımladığı mesajında, engelli bireylerin hayatlarını kolaylaştırmak ve eşit haklara sahip olmalarını sağlamak amacıyla yürütülen çalışmaların önemine dikkat çekti.

Başkan Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın engelli vatandaşlara yönelik adil yaklaşımların devlet politikası olduğunu hatırlatarak, Türkiye’nin tüm kurum ve kuruluşlarının bu doğrultuda hareket ettiğine işaret etti. Engelli bireylerin yaşam kalitesini artırmak amacıyla erişilebilirlik ve iletişim alanında çeşitli projelerin hayata geçirildiğini belirtti.

İletişimde Fırsat Eşitliği ve Kapsayıcı Politikalar

İletişim Başkanlığı’nın, erişilebilir iletişim ortamlarının güçlendirilmesine devam ettiğini ifade eden Duran, “Her birimizin sesine kulak vermeye ve fırsat eşitliği sağlamaya odaklanıyoruz” dedi. Bu kapsamda Engelsiz CİMER, Kulak Ver Projesi ve Engelsiz Erişim ve İletişim Kılavuzu gibi çalışmalarla iletişimde engellerin azaltılmasını hedeflediklerini belirtti.

Farkındalığın Artması için Temenni

Duran, Dünya Engelliler Günü’nün toplumda farkındalık ve duyarlılığın artmasına katkı sağlamasını temenni etti. Bu özel günün, engelli bireylerin toplumsal yaşamda aktif rol almalarının önündeki engellerin kaldırılmasına vesile olmasını diledi.

Belediye Başkanı Yardımcısı Ramazan Baker, Halk Eğitim Merkezi ve Cumhuriyet Üniversitesi ile ortaklaşa yürütülen projelerde, toplam 60 engelli kursiyerin eğitim aldığı çalışmaları yakından inceledi. Kurslar, Engelliler Kültür Merkezi ve Fidan Yazıcıoğlu Kültür Merkezi’nde gerçekleşiyor.

Etkinliklerde kursiyerler ve eğitmenler bir araya gelerek, müzik eşliğinde keyifli vakit geçiriyor. Katılımcılar, düzenlenen etkinlikten memnuniyetlerini dile getirerek, eğitimlerin kendileri için büyük önem taşıdığını belirtiyorlar.

Bu ortak çalışmalar, engelli bireylerin sosyal ve kültürel hayata katılımını desteklemeye devam ediyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, engelli bireylerin yaşadığı sorunları tespit etmek ve bu sorunlara kalıcı çözümler üretmek amacıyla önemli bir adım attı. Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilen karar doğrultusunda, Engelli Bireylerin Sorunlarının Araştırılması amacıyla yeni bir Meclis Araştırma Komisyonu kuruldu.

Bu komisyonda, tüm siyasi partilerin önerileri bir araya getirilerek kapsamlı bir çalışma yürütülecek. Toplam 22 milletvekili ile kurulan komisyon, üç ay boyunca engelli bireylerin eğitim, istihdam, sağlık ve erişilebilirlik gibi temel alanlarda karşılaştığı sorunları detaylı şekilde inceleyecek. Ayrıca, birden fazla engeli bulunan bireylerin özel ihtiyaçları da göz önüne alınacak ve raporlaştırılacak.

Çalışma Süreci ve Hedefleri

Komisyon, süreç boyunca ilgili bakanlıklar, kamu kurumları, uzmanlar ve sivil toplum kuruluşlarından bilgi alarak sahada karşılaşılan gerçek sorunları tespit edecek. Toplanan veriler ışığında hazırlanan rapor, TBMM’ye sunularak yasal ve yapısal öneriler içeren bir yol haritası oluşturulacak.

Engelli Haklarına Vurgu ve Koordinasyon Gerekliliği

AK Parti Düzce Milletvekili Ayşe Keşir, Genel Kurul’daki konuşmasında engelli bireylerin çok boyutlu sorunlarına dikkat çekti. 2005 yılında çıkarılan Engelliler Kanunu ve sonrasında yapılan düzenlemelerin önemine değinen Keşir, ihtiyaçların hızla çeşitlendiğine işaret etti. “Birden fazla engeli olan bireyler için özel hizmet programlarına ihtiyaç var” diyen Keşir, hem merkezi yönetimin hem de yerel aktörlerin daha koordineli çalışması gerektiğini vurguladı.

Keşir, ayrıca bu sorunun sadece kamunun değil, sivil toplumun ve yerel yönetimlerin de sorumluluğunda olduğunu ifade etti. “Bu nedenle, kapsamlı ve eşgüdümlü bir çalışma şart” dedi.

Sabah saatlerinde İl Jandarma Komutanlığına gelen engelliler, mihmandarların eşliğinde kamuflajlarını ve botlarını giyerek kısa süreli eğitimlere tabi tutuldu. Katılımcılar, temsili askerlik töreninde, uzman askerlerle birlikte ant içerek terhis olmanın coşkusunu paylaştı.

Terhis törenine katılan engellilere, Sivas Vali Yardımcısı İhsan Maskar, İl Jandarma Komutanı Jandarma Kıdemli Albay Adem Taşkın ve Belediye Başkan Yardımcısı Esra Meran Uslu tarafından terhis belgeleri takdim edildi.

Engellilerden Tarık Aziz Karadağ’ın babası Emin Karadağ, bu özel günü yaşama fırsatı sunan kurumlara ve organizasyona teşekkür etti. Çocuklarının mutlu bir gün geçirmesini sağlayan herkese minnettar olduklarını dile getirdi.