Başvuruda, Google’ın Fransa, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerde internet haber sitelerine reklam gelirleri oranında ödeme yaptığı, Türkiye’de ise aynı uygulamayı yapmadığı belirtiliyor. TİMBİR, Türkiye’de internet kullanımının yüksek olmasına rağmen Google’ın içerik sağlayıcılarıyla maddi paylaşımda bulunmadığını vurguluyor.

Genel Başkan Süleyman Basa, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Hukuk işleri birimimizce yapılan ilk çalışmanın ardından bu adımı attık. Google, Avrupa ülkelerinde içerik sağlayıcılarına reklam gelirleri oranında ödeme yaparken, Türkiye’de bu uygulamayı yapmıyor. Bu durum, piyasa hakimiyetini kötüye kullanma ve rekabeti engelleme suçunu oluşturuyor,” dedi.

Başvurunun Detayları ve Talepler

• Google’ın internet haber sitelerinin içeriklerini nasıl tarayıp kullandığının incelenmesini
• Google’ın bu içerikleri kullanırken kazandığı reklam gelirlerinden pay verip vermediğinin araştırılmasını
• Google’ın içerik sağlayıcılarına herhangi bir ödeme yapıp yapmadığının belirlenmesini
• Google’ın piyasa hakimiyetini kullanarak rekabeti ihlal ettiği tespiti ve yasal yaptırımların uygulanmasını talep ediyoruz.

Süleyman Basa, “Bu tutum, internet medyasına ve içerik üreticilerine karşı adil olmayan bir yaklaşım. Mücadelemiz devam edecek ve yakın zamanda diğer adımlarımızı da duyuracağız,” şeklinde konuştu.

2024 yılı itibarıyla, Basın İlan Kurumu’nun (BİK) idari kayıtları kullanılarak hazırlanan ilk “Süreli Yayın İstatistikleri” çalışması, toplam 2.040 süreli yayını içermektedir. Bu yayınlar arasında 753 gazete ve 349 internet haber sitesi bulunuyor. Yıl boyunca toplam 1.102 süreli yayın, mevzuata uygun olarak resmî ilan ve reklam yayımladı. Sadece resmî reklam yayımlayan yayınlar ise toplamda 938 olarak kayıtlara geçti. Bu rakam, 2023’te 2.079 olan toplam süreli yayın sayısının yüzde 1,8 oranında azaldığını gösteriyor.

Yayın Türleri ve Coğrafi Dağılım

Yayınların büyük çoğunluğu yerel düzeyde faaliyet gösterirken, %95,9’u yerel, %3’ü yaygın ve %1,1’i ise bölgesel yayınlardan oluşuyor. Yayımlanma sıklığına göre, 456’sı günlük, 297’si haftalık veya daha az sıklıkta olmak üzere toplamda 753 gazete bulunuyor. İnternet haber siteleri ise içerik kategorilerine göre sınıflandırıldığında; %4,6’sı Genel, %5,4’ü 1. Kategori, %5,2’si 2. Kategori, %35,2’si 3. Kategori, %22,4’ü 4. Kategori ve %27,2’si 5. Kategori’de yer alıyor. En fazla yayın İstanbul’da (372), onu 109 yayınla Ankara, ardından Bursa (97), Balıkesir (93), İzmir (89), Kahramanmaraş (82), Konya (58), Kocaeli ve Antalya (54’er) takip ediyor.

Resmî Reklam ve Dergi Yayınları

Resmî reklam yayımlayan yayınların toplam sayısı 938’e ulaşırken, sadece resmî ilan ve reklamlara odaklanan yayınlar ise 474 dergi ve gazete olarak kayıtlara geçti. En çok dergi İstanbul’da (251), onu Ankara (71) ve İzmir (39) izliyor. Bu dergilerin 16’sı günlük, 59’u haftalık, 43’ü 15 günlük, 246’sı aylık, 64’ü iki aylık, 46’sı ise üç aylık periyotlarda yayımlanıyor. İnternet üzerinden resmî reklam yayımlayan 464 sitenin ise büyük bölümü Kahramanmaraş (69), Bursa (64), İstanbul (44), Balıkesir (33) ve Kocaeli (31) bölgelerinde bulunuyor.

Gazetelerin Tirajları ve Dijital Trafik

Gazetelerin toplam tirajı, 2023’e kıyasla %27,5 oranında azalarak 462.707.383’e geriledi. Yaygın statüdeki gazeteler 370.522.910, yerel gazeteler 90.178.456 ve bölgesel gazeteler ise 2.006.017 satış rakamına ulaştı. Dijital medya ise yeni bir boyut kazanarak, BİK Analitik tarafından gerçekleştirilen trafik analizleriyle kamuoyuna sunuldu. Bu analizlere göre, toplam 9.292.640.555 tekil ziyaretçi tarafından yapılan toplam 46.714.549.465 sayfa görüntülemesi gerçekleşti. Ziyaretçi trafiğinin %56,1’i Genel Kategori sitelerinde, %14,6’sı 1. Kategori, %3,2’si 2. Kategori, %17,1’i 3. Kategori, %6,2’si 4. Kategori ve %2,8’i 5. Kategori sitelerinde yoğunlaşıyor. Ayrıca, yayınların %88’i ‘siyasi-haber-güncel’ içerik türünde yayımlanıyor.

İçerik ve Kadın İstihdamı

Resmî ilan ve reklam yayımlayan 753 gazetenin tamamı, ‘siyasi-haber-güncel’ içerik türünde faaliyet gösteriyor. Dergi ve diğer yayınlar ise, farklı içerik kategorilerinde (sektörel, kültür, ekonomi, fikir, magazin, spor, bilim-bilişim ve sağlık) sınıflandırılıyor. Sektör çalışanlarının yüzde 39’u kadınlardan oluşuyor. Toplamda 7.719 basın çalışanı arasında kadınlar 3.013’ü temsil ediyor. Gazetelerde kadın çalışanlar 4.315, internet sitelerinde ise 3.404 kişi. Çalışanların eğitim düzeyine bakıldığında, yüzde 43,8’inin lisans mezunu olduğu görülüyor. İstihdam edilenlerin büyük çoğunluğu lisans seviyesinde eğitim aldı.

İlan ve Reklam Bedelleri

2024’de yayımlanan resmî ilan ve reklamların toplam bedeli, 2023’e göre yüzde 90 artışla 3.985.113.210 Türk Lirası’na ulaştı. Ancak, ilan ve reklam sayısı azalarak, 2024’te 146.944 olarak gerçekleşti. Bu yılki kamu desteğinin %84,5’i resmî ilanlar, %15,2’si resmî reklamlar ve %0,3’ü ise özel ilan ve reklamlar tarafından karşılandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, 2024 yılında resmi ilan yayımlayan gazete sayısı, bir önceki yıla kıyasla %11,9 oranında azalarak 753’e geriledi. Bu gazetelerin %95,9’unu yerel, %3,1’ini yaygın (ulusal), %1,1’ini ise bölgesel yayınlar oluşturuyor.

Gazetelerin toplam tirajında önemli düşüş

Yayınların toplam yıllık tirajı ise 462 milyon 707 bin 383 seviyesine ulaşmış durumda. Bir önceki yıla göre %27,5 oranında azalan tirajın %80,1’ini yaygın (ulusal) gazeteler temsil ediyor.

İnternet haber siteleri ve trafik verileri

Resmi ilan yayımlayan internet haber sitelerinin sayısı 349’a yükseldi. Bu sitelerin toplam tekil ziyaretçi sayısı 9 milyar 292 milyon 640 bin 555 olarak gerçekleşti. Trafiğin %56,1’i genel kategoride bulunan internet haber sitelerine aitken, toplam sayfa görüntüleme sayısı ise 46 milyar 714 milyon 549 bin 465’e ulaştı. Bu görüntüleme sayısının %68,6’sı ise yine genel kategorideki sitelerden geliyor.

Yayın frekansları ve içeriğin dağılımı

Resmi reklam yayımlayan dergilerin %51,9’u aylık, %13,5’i iki aylık, %12,4’ü haftalık, %9,7’si üç aylık, %9,1’i on beş günlük ve %3,4’ü günlük olarak yayımlanıyor. Ayrıca, resmi ilan yayımlayan gazetelerin %60,6’sı günlük, %39,4’ü ise haftada iki-altı gün arası yayımlanmakta. Bu yayınların toplam tirajının %99,6’sını günlük gazeteler oluşturuyor.

Süreli yayınlar ve içerik türleri

Toplamda 2 bin 40 süreli yayın bulunuyor. Bu yayınların %88,8’i siyasi/haber/güncel, %4,2’si sektörel/mesleki, %2,3’ü kültür/turizm/tanıtım ve %1,6’sı ekonomi/ticaret/finans içerikleri barındırıyor. Ayrıca, diğer içerik türleri ise %3,1 oranında yer alıyor.

İş gücü ve çalışan profili

Resmi ilan yayımlayan gazetelerde toplam çalışan sayısı 4 bin 315. Çalışanların eğitim durumu ise; %37,8 lise ve dengi okul, %34,0 lisans, %14,0 lise altı, %11,9 ön lisans ve %2,2 yüksek lisans/doktora mezunu. Çalışanların unvanlarına göre dağılım ise; %44,5 muhabir, %26,5 sayfa sekreteri, %19,4 sorumlu müdür, %7,4 yazar ve %2,1 haber müdürü.

İnternet haber sitelerinde çalışanlar ve içerik üretimi

Resmi ilan yayımlayan internet haber sitelerinde toplam çalışan sayısı 3 bin 404. Bu çalışanların %56,3’ü lisans mezunu, %25,0’ı lise ve dengi okul, %10,4’ü ön lisans, %5,3’ü lise altı, %3,1’i ise yüksek lisans/doktora mezunu. Çalışanların unvanlarına göre ise; %39,7 muhabir, %36,3 internet editörü, %11,0 sorumlu müdür, %9,5 yazar ve %3,4 haber müdürü.

Basın İlan Kurumu (BİK) Genel Müdürü Cavit Erkılınç, ülke genelinde ziyaretçi trafik sayıları ve mevzuata uygunluk kriterlerini karşılayan çok sayıda haber sitesi olduğunu belirtti. Erkılınç, dijital yayıncıları resmi ilan ve reklam desteğinden paydaş olmaya davet etti.

Malatya bölge toplantısı ve mevcut durum

Malatya, Adıyaman, Elazığ, Sivas ve Tunceli’de düzenlenen toplantıda Erkılınç, bölgede 25 gazete ve 20 internet haber sitesi bulunduğunu, 1 gazete ve 1 internet sitesinin beklemede olduğunu aktardı. 2025 yılının ilk üç ayında bölgeye toplam 36 milyon 230 bin 265 TL devlet desteği sağlandığını kaydetti.

Deprem sonrası süreç ve alınan önlemler

6 Şubat 2023’de meydana gelen depremlerin bölgeyi nasıl etkilediğine değinen Erkılınç, özellikle Malatya, Adıyaman ve Hatay’ı olumsuz etkileyen bu afet sonrası yayınların uzun süre prefabrik alanlarda faaliyetlerine devam ettiğini hatırlattı. Ayrıca, depremin ilk günlerinden itibaren yapılan çalışmalardan bahsederek, kolaylaştırıcı tedbirlerin yıl sonuna kadar uzatılmasını önerdi.

Mevzuat ve dijital iletişim çalışmaları

Yayınların mevzuattan uzaklaşmaması adına çalışmalar yapıldığını belirten Erkılınç, Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği’nde değişiklik önerilerinin hazırlandığını ve yaz sonunda yayımlanacak dijital iletişim formu ile ülke genelinde görüşlerin alınacağını ifade etti. Bu adımların, şeffaflık ve katılımcılığı artırmayı hedeflediği vurgulandı.

Dijital yayıncılığın gelişimi ve yaşanan zorluklar

İnternet haber sitelerinin süreli yayın kapsamına alınmasının mesleğin devamlılığı açısından büyük önem taşıdığını söyleyen Erkılınç, dijital yayıncılıktaki zorluklara ve verilen teşviklere değindi. Dijital mecrada çalışanların özlük haklarının giderildiğini ve trafik şartlarına göre destek sağlandığını belirtti. Ancak, bu destekleri kullanabilen sitelerin sayısının oldukça sınırlı olduğunu ve iki yılın büyük ölçüde boşa harcandığını dile getirdi.

Müstakil internet haber siteleri ve başarı durumu

Türkiye’de yaklaşık 10 bin internet haber sitesi bulunduğunu, bunlardan sadece bin kadarının nitelikli olduğunu vurgulayan Erkılınç, dijital yayıncılığa geçişte müstakil internet haber sitelerinin daha başarılı olduğunu belirtti. Bu sitelerin, okuyucunun ilgisini iyi bildiğini ve mevzuata uyum konusunda daha az zorluk yaşadığını dile getirdi.

Kurumun paydaşı olmak ve başvurular

2023 yılından itibaren yaklaşık 500 internet haber sitesi, Kurum görev alanına girmek üzere başvuruda bulundu. Şu anda ise resmî ilan ve reklam yayımlayan sitelerin sayısı 350 ila 400 arasında değişiyor. Ayrıca, 100 kadar sitenin dönemsel olarak ilan akışını durdurduğu, 400 civarında sitenin ise sadece resmî reklam yayımladığı belirtildi. Erkılınç, henüz hiç başvuruda bulunmamış yaklaşık 200 internet sitesinin mevzuat şartlarını karşılayabilecek durumda olduğunu ve bunların da Kurum paydaşı olmaya davet edilmesi gerektiğine vurgu yaptı. Kurumun paydaşı olmanın, yayınlar için en büyük güvence olacağı ifade edildi.

Toplantı ve gelecek planları

Toplantıya, Genel Müdür Yardımcısı Oğuz Akçakoca ve Malatya Bölge Müdürü Haşim Poyraz da katıldı. Görüşlerin alınması ve soruların cevaplandırılmasıyla sona eren toplantının ikinci turu, 16 Mayıs Cuma günü Diyarbakır’da düzenlenecek.

23 Ocak 2025 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen seçimde, internet haber sitelerini temsil edecek 4 aday arasında büyük bir çekişme yaşandı. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu’nun adayları Kürşat Tuncel ve Hürmüz Seda Köktener, rakipleri Küresel Gazeteciler Konseyi’nin adaylarını geride bırakarak başarıya ulaştı. Seçimde 15 oy geçersiz sayılırken, Tuncel 153, Köktener ise 151 oy alarak zafer kazanırken, rakipleri İsrafil Avcı 127, Sinan Seyfettinoğlu ise 94 oyda kaldı.

Aynı gün yapılan diğer seçimlerde gazeteleri temsil edecek 3 üye de belli oldu. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu üyeleri Tahir Gülebak, Mehmet Ergun ve Erdoğan Erişen, sırasıyla 302, 284 ve 287 oy alarak gazetelerin temsilcisi olarak seçildiler.