Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dünya ticaretinin 1987-2007 yılları arasında ortalama %7 büyürken, 2008-2024 döneminde bu oranın %3’e gerilediğine dikkat çekti. Erdoğan, küresel büyümeye katkıların zayıfladığını vurgulayarak, yeni iş birliği ve sürdürülebilir tedarik zincirleriyle ihracat ve büyümenin yeniden canlanması gerektiğini söyledi.

Erdoğan, küresel finans krizi sonrası dönemde sıkça karşılaşılan değişikliklere de işaret ederek, bugün karşılaştığımız sorunların sadece gelişmiş ülkeleri değil, tüm ekonomileri etkilediğini belirtti. Dünya ticaretinin eski dinamizmine ulaşması için yeni politika araçlarına ihtiyaç olduğunu ifade etti.

Gelişmiş ülkelerde kalkınma desteği azalıyor

2030 sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda “kimseyi geride bırakmama” sözünü yineleyen Erdoğan, dünya genelinde her 10 kişiden birinin aşırı yoksullukla karşı karşıya olduğunu vurguladı. Ayrıca, küresel kalkınma yardımlarında yaşanan düşüşe de dikkat çekerek, 2024 yılında %9; 2025’te ise %17’ye varan azalma bekleniyor. Bu eğilimin özellikle Afrika kıtasında büyük kayıplara yol açtığını sözlerine ekledi.

Türkiye’nin yardım ve dayanışma anlayışını sürdüreceğine işaret eden Erdoğan, “Komşusu açken tok yatmayan bir anlayışın temsilcisiyiz” diyerek, olumsuz koşullara rağmen sorumluluk almaya devam edeceklerini açıkladı.

Türkiye, düşük borç seviyeleriyle avantajlı konumda

Uluslararası ticaret kurallarının geliştirilerek kalkınmayı destekleyecek şekilde güçlendirilmesinin önemine değinen Erdoğan, özellikle Dünya Ticaret Örgütü’nün “özel ve lehine muamele” ilkesine bağlılığın altını çizdi. Ayrıca, küresel borç yüküne de değinen Erdoğan, dünya genelinde toplam borçların dünya hasılasının %324’üne yükseldiğini; Türkiye’de bu oranın %89 seviyesinde olduğunu hatırlattı.

Borçluluk oranlarının görece düşük olmasının, yapısal dönüşüm ve yeni yatırımlar için mali alan sağladığını belirten Erdoğan, düşük gelirli ülkelerin yüksek finansman maliyetleriyle mali kaynaklarını daralttığını vurguladı. Birleşmiş Milletler’in 2025 borç raporuna göre, 3,4 milyar vatandaşın yaşadığı ülkelerde faiz ödemelerinin sağlık ve eğitim bütçelerini aştığını dile getirdi. Erdoğan, özellikle düşük gelirli ülkelerin borç yapılandırma süreçlerinde adil ve eşitlikçi yaklaşımlar desteklediklerini sözlerine ekledi.

Türkiye’nin G20 ortak çerçevesinde Gana ve Etiyopya’nın borç yapılandırması süreçlerine katkı verdiğini hatırlatan Erdoğan, “Bu örnekler, küresel ekonomide kimsenin geride kalmadığı, daha kapsayıcı bir dönemi inşa etmek için tüm G20 ülkelerinin sorumluluk alması gerektiğini gösteriyor” dedi.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), 2024 yılına dair Küresel Ticaret Güncellemesi raporunu açıkladı. Rapora göre, önümüzdeki yıl küresel ticaret hacminin %3,7 oranında artarak 33 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. Bu büyümenin yaklaşık %60’ının hizmet sektöründen kaynaklandığı vurgulandı.

Hizmet ticareti, 2024’te %9 artarak 700 milyar dolarlık katkı sağlarken, mal ticareti %2 yükselerek toplamda 500 milyar dolarlık bir büyüme kaydediyor.

Gelişmekte Olan Ekonomiler Öne Çıkıyor

Raporda, gelişmekte olan ekonomilerin 2024’te küresel ticaretin artışına öncülük edeceği ifade ediliyor. Özellikle Doğu ve Güney Asya ülkelerinin güçlü performansları dikkat çekiyor. Çin ve Hindistan’ın, küresel ortalamanın üzerinde bir büyüme sergilediği kaydediliyor. Ancak Rusya, Güney Afrika ve Brezilya gibi ülkelerde ticaretin duraklama sürecine girdiği belirtiliyor.

Gelişmiş ekonomilerde ise ithalat ve ihracatın yıl boyunca neredeyse sabit kaldığı, son çeyrekte ise %2 oranında bir daralma yaşandığı bildiriliyor. Ayrıca, ABD’nin Çin ve Avrupa Birliği ile olan ticaret açığının artmaya devam ettiği vurgulanıyor.

2025 İçin Belirsizlikler Sürüyor

UNCTAD, 2025’in başlarında küresel ticaretin istikrarlı bir seyir izleyeceğini öngörse de, artan jeopolitik gerilimler, korumacı politikalar ve ticari anlaşmazlıkların ticareti olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor. Raporda, “2025 yılında en büyük zorluk, ülkelerin izole ticaret blokları oluşturmasını engelleyerek küresel parçalanmayı önlemek olacaktır” değerlendirmesi yapılıyor.