Türkiye’de yaz aylarının başlamasıyla birlikte kene ısırığı vakalarında belirgin bir artış yaşanıyor. Özellikle Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı endişe yaratıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılının şu ana kadar 18 kişisi, kene kaynaklı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitirdi.

Riskli Bölgeler ve İstatistikler

Uzmanlar, kırsal alanlarda ve yeşil bölgelerde vakit geçiren vatandaşlara dikkatli olmalarını öneriyor. En riskli iller arasında Tokat, Sivas, Kayseri, Giresun ve Çorum bulunuyor. Özellikle Sivas’ta bugüne kadar keneden ölenlerin sayısı 9 olarak açıklandı.

Belirtiler ve Erken Müdahale

Kene ısırığı sonrası ortaya çıkan belirtiler arasında yüksek ateş, halsizlik, kas ağrıları ve kanama gibi bulgular yer alıyor. Uzmanlar, erken müdahale ile hayatta kalma şansının arttığını vurguluyor. Kene tutunduğu tespit edilen kişilerin en kısa sürede sağlık kuruluşlarına başvurması önem taşıyor.

Korunma Yöntemleri ve Uyarılar

• Açık renkli ve kapalı kıyafetler tercih etmek
• Vücuda kenelerin tutunmasını engellemek için düzenli kontrol yapmak
• Piknik ve doğa yürüyüşlerinden sonra tüm vücudu dikkatlice incelemek
• Kene çıplak elle çıkarılmamalı, uygun aletlerle dikkatli şekilde uzaklaştırılmalı

Sağlık Bakanlığı, riskli bölgelerde ilaçlama ve farkındalık çalışmalarını sürdürüyor. Vatandaşların da kişisel önlemler alması ve keneye maruz kalma durumunda acil şekilde sağlık kuruluşlarına başvurması büyük önem taşıyor.

ANKARA-BHA Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Türkiye genelinde deprem üretme zamanı gelmiş 30 fay hattı tespit ettiklerini açıkladı. Prof. Dr. Sözbilir, bu fayların uzun süredir kırılmadığını ve yüksek stres biriktirdiğini vurguladı.

Sözbilir, 1996 yılında yapılan çalışmalarda yaklaşık 15 deprem üretmemiş fayın belirlendiğini, bu faylardan altısının bugüne kadar kırıldığını hatırlattı. Kahramanmaraş merkezli 2023 depremleri sonrası tüm Türkiye’deki aktif fayların yeniden değerlendirildiğini belirten Sözbilir, şu bilgileri paylaştı: “Türkiye’de 2011 yılından bu yana tanımlanmış 485 civarında fay bulunuyor. Bunların içinde, ‘sismik boşluk’ olarak nitelendirdiğimiz, yani deprem üretme zamanı gelmiş faylar mevcut. Bu faylar uzun süredir kırılmamış, dolayısıyla biriken enerjiyi serbest bırakmamış durumda.”

Paleosismolojik Analizler ve Fayların Deprem Tekrarlama Aralıkları

Sözbilir, fayların geçmişteki aktivitelerini inceleyen paleosismoloji yöntemleri sayesinde, bu hatların deprem tekrarlama aralıklarını hesapladıklarını ve bazı bölgelerde sürenin dolmak üzere olduğunu ifade etti: “Bir fayın geçmişte ne zaman kırıldığını ve tekrar ne zaman kırılabileceğini anlamaya çalışıyoruz. Bu bilgilerle en son kırılma üzerinden geçen süreyi karşılaştırdığımızda, 30 fay hattının kritik seviyeye ulaştığını belirledik.”

Riskli Fay Hatları ve Bölgesel Tehditler

Sözbilir’e göre, İstanbul, İzmir, Balıkesir, Erzincan, Yüksekova gibi şehirler, riskli fay hatlarının bulunduğu bölgeler arasında yer alıyor. Özellikle İstanbul’un güneyinde bulunan Kumburgaz, Adalar ve Avcılar segmentleri, İzmir Tuzla Fayı, Balıkesir Gökçeyazı segmenti ve Kayseri-Erciyes ile Erkilet fayları, Malatya, Ovacık, Erzincan-Yedisu ve Güneydoğu Anadolu’daki Şirvan, Cizre, Yüksekova fayları, en riskli bölgeler olarak öne çıkıyor.

Sözbilir, “Bazı faylar 3 bin ila 4 bin yıldır kırılmamış durumda. Bu, sürekli stres biriktirdikleri anlamına geliyor ve bu stresin bir gün mutlaka boşalacağını biliyoruz.”

Yapılaşma ve Alınması Gereken Önlemler

Riskli fay hatları üzerinde yapılaşmanın acilen sınırlandırılması gerektiğini belirten Sözbilir, DEÜ öncülüğünde hazırlanan raporların ilgili belediyelere sunulduğunu ve bu çalışmaların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile paylaşıldığını açıkladı. “Bu fayların geçtiği bölgelerde yapılaşmanın mekânsal planlamaya entegre edilmesi şart. ‘Fay sakınım bandı’ dediğimiz sınırlamalarla, doğrudan fay zonu üzerine yapı inşa edilmemeli. Ayrıca, mevcut yapı stoğunun da olası kırılma senaryosuna göre değerlendirilerek, riskli alanlarda kentsel dönüşüm projeleri hayata geçirilmeli.”