Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürü Hakan Gedikli, tapuda başlatılan dijital dönüşümün detaylarını paylaştı. Gedikli, özellikle 3 Boyutlu Şehir Modeli projesinin şehirlerin dijital ikizi olarak tasarlandığını belirtti. Bu proje kapsamında, alan, bölge, bina ve bağımsız bölümlerin sayısal modelleri oluşturulacak ve şehirlerin tüm yapı envanterleri dijital hale getirilecek.

Gedikli, “3 Boyutlu Şehir Modelleri projemizle tapu kayıt bilgileri ve kadastro verilerini entegre ederek, şehirlerin dijital ikizini altyapısıyla birlikte hazırlıyoruz” dedi. Ayrıca, projeye entegre edilen Değer Bilgi Merkezi ile her bağımsız bölümün cephesi, yönü, metrekaresi ve oda sayısı gibi verilerin dijital ortamda kaydedileceğini aktardı. Bu sistemle, değerlemenin mevcut kriterler doğrultusunda yapılacağını ve sokak, cadde ile mahalle düzeyinde metrekare birim fiyatlarının toplanıp algoritmalarla işlenerek, değerlerin saniyeler içinde oluşturulacağını vurguladı.

Değerleme ve Şeffaflık

Gedikli, “Değer Bilgi Merkezi sayesinde, vatandaşlar taşınmaz alım satımı ve bilgi edinme süreçlerinde ortak altyapı üzerinden karşılaştırma yapabilecek. Her bağımsız bölümün metrekare bazında değeri sistem üzerinden şeffaf bir şekilde görülebilecek” ifadelerini kullandı. Ayrıca, brüt alan gibi teknik detayların da ortak bir yapıda oluşturulacağını ve yatırım yapmak veya bilgi almak isteyen vatandaşlara güçlü bir dijital altyapı sunulacağını belirtti.

Yapay Zeka ve Riskli Yapılar

Projede yapay zekanın da destek alınacağını açıklayan Gedikli, sistem sayesinde riskli yapılar ve olası deprem riskli bölgeler ekran üzerinden görülebilecek. İstanbul’un taşınmaz ekonomisinde büyük paya sahip olduğunu vurgulayan Gedikli, “Türkiye’deki tapu harçlarının üçte biri İstanbul’dan elde ediliyor. Yapı ruhsatlarının yüzde 16’sı burada düzenleniyor. Deprem riski yüksek olan İstanbul’da 2026’nın ilk çeyreğinde projeyi uygulamaya koyacağız. 2027’nin yarısına kadar tüm Türkiye’de bu sistemi hayata geçirmeyi hedefliyoruz” diye ekledi.

Mahalle ve Kayıt Dışı Alanlar

İnternet üzerinden mahalle düzeyinde sorgulama yapılabileceğini belirten Gedikli, sistem sayesinde taşınmazların, bağımsız bölümlerin 1999 öncesi yapılıp yapılmadığı ve riskli yapı olup olmadığının da görülebileceğini ifade etti. Ayrıca, tescillenmemiş alanların kayıt altına alınması çalışmalarına da başlanıldığını ve amaçlarının kayıt dışı alan bırakmamak olduğunu belirtti. Bu alanların planlama kararlarına uygun şekilde tescil edilerek, koruma, tarım, turizm veya sanayi alanlarına uygun hale getirileceğini sözlerine ekledi.

Haber Merkezi’nin aktardığı bilgilere göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM), taşınmazların dijital ortamda yönetimini güçlendirecek yeni uygulamaları hayata geçiriyor. Bu kapsamda, “Üç Boyutlu Şehir Modelleri Projesi” ve “Değer Bilgi Merkezi” gibi önemli projeler sayesinde, kentsel alanlarda dijital dönüşüm hız kazanacak.

Fiyat Manipülasyonlarının Önüne Geçmek ve Şeffaflık

Vatandaşlar, bu sistem sayesinde yapacakları yatırımlar öncesinde taşınmazın piyasa değeri, maliyetleri ve satış fiyatı gibi kritik bilgilere ulaşabilecek. Yapay zeka destekli platformlar, özellikle piyasa fiyat manipülasyonlarının önüne geçilmesinde önemli rol oynayacak. Kendi mahallesindeki ve sokağındaki diğer taşınmazlarla karşılaştırmalar yapabilen kullanıcılar, gerçek piyasa değeri hakkında detaylı analizler yapabilecek.

Afet Hazırlığında Yeni Bir Adım

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, projenin afet riskli iller için de büyük önem taşıdığını belirterek, “Bu çalışma afet riskli alanlarda kentsel dönüşüm ve mekansal planlama çalışmalarına temel oluşturacak” dedi. Sistem, taşınmazlarla ilgili tüm bilgileri içerecek ve afet hazırlık çalışmalarına katkı sağlayacak.

Değer Haritaları ve İlke Belirleme

‘Değer Bilgi Merkezi’ uygulaması kapsamında, her taşınmazın piyasa değeri haritalara işlenecek. Bu haritalar, kamu kurumlarından yerel yönetimlere, yatırımcılardan vatandaşlara kadar geniş bir kullanıcı kitlesine güncel ve karşılaştırılabilir veriler sunacak. Parsel ve bağımsız bölüm bazında hazırlanan bu haritalar, kamulaştırma, vergi, yer seçimi ve yatırım kararlarında etkin biçimde kullanılacak.

İlk Uygulama ve Gelişim Planı

Öncelikle İstanbul’da başlanacak olan bu uygulama, 2026 yılının ilk çeyreğinde hizmete alınacak ve 2027 yılı ortasına kadar tüm Türkiye’de yaygınlaştırılacak. Bu sayede, kentteki taşınmaz ekonomisi şeffaf ve adil bir biçimde ortaya konacak.

Üç Boyutlu Şehir Modelleriyle Dijital İkizler

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, “Üç Boyutlu Şehir Modelleri Projesi” kapsamında şehirlerin dijital ikizlerini oluşturuyor. Bu modeller, her binanın fiili durumunu yansıtarak, yaş bilgisi, sınıfı, bağımsız bölüm sayısı, adres, kullanım amacı ve mülkiyet gibi tüm detayları sayısallaştırıyor. Farklı kurumlarca üretilmiş adres ve imar durumu verileri de bu modellere entegre edilerek, bina ve parsel bilgilerine hızlı erişim sağlanacak.

Veri Entegrasyonu ve Çok Yönlü Kullanım

Projeyle birlikte, kentsel dönüşüm, vergilendirme, afet yönetimi, altyapı ve ulaşım planlaması gibi alanlarda kullanılacak güçlü veri altyapısı oluşturuluyor. Ayrıca, bankacılık, sigorta, risk yönetimi, gayrimenkul değerleme, şehir planlama ve inşaat gibi sektörler de bu verilerden faydalanabilecek. Demografik analizler ve kamu hizmetleri planlaması gibi çalışmalar da bu sistem üzerinden yürütülecek.

Türk Medeni Kanunu kapsamında tanımlanan bu hak, özellikle miras veya satın alma yoluyla hissedar olanların diğer hissedarların taşınmazdaki paylarını satması durumunda öncelikli satın alma hakkını kullanabilmeleri anlamına geliyor. Ancak, bu hak kullanılmadığında ve satışlar bildirildiğinde, alıcıya karşı açılacak ön alım davası için tanınan süre sadece 90 gün. Bu süre içinde yasal işlem yapılmadığında, öncelikli alım hakkı tamamen ortadan kalkıyor.

Feragatname ve Hukuki Süreçler

Satış sırasında diğer hissedarlardan alınacak feragatname, olası hukuki ihtilafların önüne geçiyor. Feragat edilmediği takdirde, diğer hissedarlar satıştan sonra mahkemeye başvurarak işlemin iptali için dava açabiliyor. Bu davaların ise satış tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde açılması gerekiyor.

Süreç Takibi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Genel müdürlük, satış işlemlerinde sürecin dikkatli takibini öneriyor. Vatandaşlara yapılan uyarıda, satışın noter aracılığıyla bildirildiği andan itibaren 90 gün içinde dava açılmaması halinde, ön alım hakkının sona ereceği hatırlatıldı. Hisseli tapu sahiplerinin gelişmeleri yakından takip etmesi büyük önem taşıyor.

Hisseli tapularda gerçekleştirilen satışlarda mağduriyet yaşamamak için öncelikle satışın bildirilip bildirilmediği kontrol edilmeli. Satış bildirildiyse, 90 gün içinde hukuk yoluna başvurulmalı veya önceden feragatname ile haklardan vazgeçildiği belgelenmeli. Aksi takdirde, hissedarlar taşınmaz üzerindeki öncelikli alım haklarını kalıcı olarak kaybedebilirler.