Türkiye Ulusal Gözlemevleri Odak Seminerleri kapsamında, Erzurum Atatürk Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öncülüğünde düzenlenen oldukça kapsamlı bir konferans gerçekleştirildi. Bu etkinlik, kültür merkezi Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Salonu’nda yoğun katılım ve ilgiyle karşılandı.

Konferansın konuşmacısı, Koç Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu oldu. Uzay araştırmalarındaki önemli dönüm noktalarını ve güncel gelişmeleri aktaran Prof. Dr. Karabeyoğlu, 1957’de ilk defa Rusların uzayda bir uyduyu yörüngeye yerleştirmesiyle uluslararası rekabetin başladığını belirtti. Ayrıca, 1961’de Yuri Gagarin’in uzay yolculuğu ve ilk uzay yürüyüşü gibi tarihi olaylara da değindi.

İlerleyen yıllarda, Amerika’nın Rusya’nın önüne geçtiğine vurgu yaparken, 1990’larda NASA’da uzayın sıkıcı hale geldiğini ve birçok mühendisin ilgisini çekmediğini anlatan konuşmacı, özellikle 2000’li yıllarda yaşanan büyük dönüşümden bahsetti. Elon Musk ve Microsoft’un kurucusu gibi birçok liderin, ticari uzay girişimlerine hız verdiğini ve ilk sivil astronotların uzaya yolculuklarının gerçekleştirildiğini kaydetti. 2020 yılında ise, ilk defa bir sivil astronotun kapsüle binerek uzaya fırlatıldığını hatırlattı.

Uzayda Kalabalık ve Operasyon Zorlukları

Prof. Dr. Karabeyoğlu, uzay sektörünün günümüzde yaklaşık 650 milyar dolar seviyesinde olduğunu ve 2030’a kadar 1.7 trilyona ulaşmasının beklendiğini söyledi. Uydu sayılarındaki patlamaya da dikkat çeken konuşmacı, 1957’de sadece bir uydu varken, şu anda bu rakamın 12-13 bine yükseldiğini ve yakın gelecekte 100 binin üzerinde uydu bulunacağını öngördü. Bu yoğunluk içerisinde operasyon yapmanın oldukça zor hale geldiğini vurgulayan uzman, uzayda operasyonları kolaylaştırmak adına uyduların ömrünü uzatmak ve uzayın kirli bölgelerini temizlemek gibi çalışmaların önemine işaret etti.

Mars ve Dünya Arasındaki Bağlantı

Yüz yılı aşkın bir süredir Mars’a gitmenin ciddi anlamda mümkün olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu, Mars’ın bilimsel açıdan pek çok bilgi sağladığını dile getirdi. Mars’un Venüs ve Dünya’ya yakınlığına ve büyüklüğüne değinen uzman, Mars’ın, yüzey hacmi nedeniyle daha hızlı soğuduğunu ve iç sıvı metallerinin donması sonucu manyetik alanını kaybettiğini anlattı. Bu durumun, atmosferin de yok olmasına neden olduğunu belirtti. Ayrıca, Mars’ta yaşananların dünyanın da başına gelebileceğine dikkat çekti ve gezegenlerin gelişimini yakından anlamanın önemli olduğunu ifade etti.

Konferans, katılımcıların sorularını yanıtlamasıyla sona erdi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gölbaşı Yerleşkesi’nde düzenlenen “TÜRKSAT 6A Hizmete Alma” töreninde önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye’nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu olan TÜRKSAT 6A’nın uzaya fırlatılmasının ardından gerçekleştirilen süreçlerin başarıyla tamamlandığını duyuran Erdoğan, uyduyun hizmete alınmasıyla birlikte ülkenin haberleşme altyapısında önemli bir aşama kaydettiğini belirtti.

Erdoğan, “Hamdolsun, tüm süreçler sorunsuz ve sıkıntısız bir şekilde tamamlandı. Şimdi de uydumuzu hizmete almanın mutluluğunu yaşıyoruz” diyerek sözlerine başladı. Programda, TÜRKSAT 6A’nın 9 Temmuz 2023’te uzaya fırlatıldığını ve 17 Şubat 2024’te ilk test yayınının gerçekleştirildiğini hatırlatan Cumhurbaşkanı, bu başarıların Türkiye’nin uzay alanındaki kararlılığını gösterdiğine vurgu yaptı.

Erdoğan, projeye emeği geçen kurumları ve çalışanları tek tek tebrik ederek, “Ulaştırma Bakanlığımız, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız, Türkiye Uzay Ajansı, TÜRKSAT, TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, TUSAŞ, CTECH ve Savunma Sanayii Başkanlığımız başta olmak üzere, uzay sanayisine gönül veren tüm ekiplerimize teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

Uydunun Türkiye’nin uzaydaki uydu sayısını 10’a yükselttiğine dikkat çeken Erdoğan, TÜRKSAT’ın işlettiği haberleşme uydusu sayısının ise 6’ya çıktığını vurguladı. Ayrıca, TÜRKSAT 6A’nın yer sabit özelliğiyle televizyon yayıncılığı ve acil durum haberleşmesi gibi hizmetleri geniş bir kapsama alanında sunacağını belirtti.

Erdoğan, “Bu uydu, televizyon yayıncılığı başta olmak üzere birçok alanda kritik öneme sahip. Ayrıca, yedeklenebilirliği sayesinde kesintisiz yayıncılık imkanı sağlıyor” diyerek, uzay ve haberleşme sektöründe atılan bu büyük adımın ülke için hayırlar getirmesini temenni etti.

Türkiye’nin uzay teknolojilerindeki gurur verici adımlarından biri olan Türksat 6A uydusu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla 21 Nisan Pazartesi günü Gölbaşı’ndaki Türksat Yerleşkesi’nde düzenlenecek törenle hizmete alınacak. Bu önemli gün, ülkemizin uzay alanındaki yerli ve milli üretim kapasitesini gözler önüne serecek.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yaptığı açıklamada, “Bu başarıyla ülkemiz, haberleşme uydusu üretebilen 11 ülke arasına adını yazdırdı.” dedi. Bakan Uraloğlu, Türksat mühendislerinin yaklaşık 20 yıl süren çalışmalarının sonucu olarak ortaya çıkan Türksat 6A’nın, yüksek yerlilik oranıyla üretildiğini vurguladı.

Türksat Uydular Serüveni ve 6A’nın Yerlilik Oranı

Türksat’ın uzay serüveni 1994 yılında yörüngeye yerleşen Türksat 1B ile başladı. Bu başarıyı 1996’da devreye giren Türksat 1C ve 2001’de fırlatılan Türksat 2A takip etti. Türksat 6A ise, yaklaşık 20 yıl süren çalışmaların bir meyvesi olarak ortaya çıktı. Bu süreçte, Türksat mühendisleri, Teknoloji Transfer Programı kapsamında yurtdışında üretilen 3A uydusunun yanı sıra 4A ve 4B uydularında da aktif rol aldı.

Özellikle, 12 Türksat mühendisi uydu tasarımı, üretim ve test alanlarında yer aldı. Bu çalışmalar sayesinde, Türksat 6A’nın en yüksek yerlilik oranıyla üretildiği belirtiliyor.

Yerli ve Milli Parçalar ile Güçlendirilmiş Uydumuz

Türksat 6A’nın yapımında ASELSAN, TUSAŞ, TÜBİTAK Uzay ve C2TECH gibi yerli firmalar aktif rol aldı. Toplamda 84 yerli ekipman kullanılarak geliştirilen uydu, %80’in üzerinde yerlilik oranına sahip. Bu sayede, kullanılan parçalar uzay deneyimi kazanmış ve başarıyla hizmet verebilir duruma gelmiş durumda. Ayrıca, bu parçaların ihracat potansiyeli de bulunuyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, “Bu proje, milli güvenliğimiz açısından büyük önem taşıyor. Artık dışa bağımlı olmadan, kendi haberleşme uydumuzu kendimiz üretiyoruz.” şeklinde konuştu.

Uzaya Fırlatma ve Test Süreci

Türksat 6A, 9 Temmuz’da Falcon 9 roketiyle uzaya gönderildi. Uydunun üretimi, TUSAŞ tesislerindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test (USET) Merkezi’nde Mart 2024’te tamamlandı. Ardından, 4 Haziran’da Antonov 124 uçağıyla ABD’ye ulaştırılan uydu, Cape Canaveral’daki SpaceX tesislerine taşındı. 9 Temmuz saat 02.30’da gerçekleştirilen fırlatma sonrası, taşıyıcı roketten 35 dakika içinde başarıyla ayrıldı.

Fırlatma sonrası, uydunun geçici olarak 50 derece Doğu yörüngesine yerleştirilmesiyle, yörünge ve alt sistem testleri gerçekleştirildi. Bu kapsamda, uydu üzerindeki ekipmanların işlevselliği ve performansı denendi. Faydalı Yük alt sistemi testleri ise 23 Ekim 2024 tarihinde tamamlandı.

İlk Test Yayını ve Görev Yörüngesi

Uydunun 12 gün süren yolculuğu ve 6 ateşleme sonrası, 28 Aralık 2024 tarihinde uydu, 42 derece Doğu nihai görev yörüngesine ulaştı. Ayrıca, uydunun kapsama alanını test etmek amacıyla gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, 17 Şubat 2025’te ilk test yayını yapıldı. Bu testler, uydunun iletişim kabiliyetlerini pratikte doğruladı.

Kapsama Alanını Genişleten Uydumuz

Türksat, şu anda 31, 42 ve 50 derece Doğu yörüngelerinde toplam 5 haberleşme uydusuyla faaliyet gösteriyor. Bu uydular, dünya genelinde 3,5 milyar nüfusa hizmet veriyor. 21 Nisan’da hizmete alınacak Türksat 6A ile birlikte, yeni coğrafyalara ulaşım sağlanacak ve toplam kapsama alanı 5 milyar kişiye ulaşacak. Bu gelişmeyle, en az 15 yıl daha hizmet vermesi planlanıyor.

NASA’nın yeni nesil SWOT (Yüzey Suyu ve Okyanus Topografyası) uydusu, okyanus tabanında daha önce keşfedilmemiş 100 binden fazla dağ ve tepeyi gün yüzüne çıkardı. Bu çarpıcı keşif, uzaktan algılama teknolojisi sayesinde, okyanus yüzeyindeki milimetrik değişimlerin izlenmesi ile mümkün oldu.

SWOT, deniz altındaki bu dağlık yapıları detaylı bir şekilde haritalayarak, derin deniz ekosistemlerinin yapısını anlamaya ve Dünya’nın jeolojik geçmişine dair yeni bilgilere ulaşmaya yardımcı oluyor. Bu gelişme, okyanus tabanının doğru bir şekilde haritalanmasının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Haritalama çalışmaları, deniz taşımacılığı ve iletişim altyapılarının yanı sıra, derin deniz akıntıları ve levha tektoniği gibi doğal süreçler için de kritik bir öneme sahip.

Deniz altı dağları, deniz yaşamının şekillenmesinde önemli bir rol oynarken, aynı zamanda biyoçeşitliliği artıran ekosistemler oluşturuyor. SWOT uydusu, yeryüzünün yüzde 90’ını her 21 günde bir tarayabiliyor ve okyanus yüzeyindeki birkaç santimetrelik değişimleri tespit ederek, altındaki yapıları ayrıntılı bir biçimde haritalıyor.

Bilim insanları, uydu verilerini kullanarak deniz altındaki dağlık bölgeleri haritalama çalışmalarını sürdürüyor. Haritalarda mor renk, deniz tabanındaki çöküntüleri; yeşil ise dağlık alanları temsil ediyor. Bu yeni buluş, daha önce yalnızca 1 kilometre yüksekliğindeki büyük deniz altı dağlarının tespit edilebildiği alanları genişleterek, artık 500 metreye kadar yüksekliğe sahip dağların da keşfedilmesine olanak tanıyor. Böylece bilinen deniz altı dağlarının sayısı 44 binden 100 bine çıkarılmış oldu.

Ayrıca, SWOT uydusu, sadece dağları değil, birkaç kilometre genişliğindeki abissal tepeleri de detaylı bir şekilde gözlemleme kapasitesine sahip. Bu yapılar, tektonik plakaların ayrıldığı bölgelerde çamaşır tahtası gibi paralel şeritler halinde oluşarak, kıtaların geçmişteki hareketlerine dair önemli ipuçları sunuyor.

Bilim insanları, SWOT verilerinin büyük bir kısmını analiz ettiklerini ve şimdi bu yapıların derinliklerini hesaplamaya yoğunlaştıklarını belirtiyor. Bu çalışmalar, 2030 yılına kadar tüm okyanus tabanını sonar ile haritalama hedefine önemli bir katkı sağlayacak. Jeofizikçi David Sandwell, “Bu hedefe tamamen ulaşamasak bile, SWOT sayesinde önemli bir kısmı tamamlanmış olacak” şeklinde açıklamada bulundu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türksat 6A uydusunun kısa süre önce daimi yörüngesine yerleştiğini belirterek, bu önemli projenin şubat ayında tamamen devreye alınacağını açıkladı.

Türkiye’nin uydu kapasitesi artıyor

Uraloğlu, Türkiye’nin mevcut durumda 5 uydu ile 3,5 milyar insana hizmet sunduğunu vurguladı. Türksat 6A’nın devreye girmesiyle birlikte 4 yeni ülkenin daha kapsama alınacağını ifade ederek, uluslararası pazarlama çalışmalarının başladığını duyurdu. Uraloğlu, Türksat 6A ile sivil ve askeri haberleşme ile televizyon yayıncılığının daha güvenli hale geleceğini belirtti. Bakan, yıl içinde 5G ihalesini gerçekleştireceklerini ve bu hizmetin 2026’da kullanılmaya başlanacağını söyledi. Türkiye’nin 34 lokasyonunda 5G teknolojisinin denendiğini de kaydetti.

KKTC’deki gemi trafik yönetim merkezi

Uraloğlu, yeni Gemi Trafik Yönetim Merkezi’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kurulacağını açıkladı. Bu merkezin, Mavi Vatan’ı kontrol etme noktasında stratejik bir öneme sahip olacağını vurgulayarak, projenin 2026 yılı itibarıyla hizmete alınması hedeflendiğini belirtti. Bakan Uraloğlu, Suriye’ye yönelik yürütülebilecek çalışmalar hakkında bilgi vererek, mevcut hükümetin kurulmasıyla orada daha fazla bilgi edineceklerini ve neler yapabileceklerini ortaya koyacaklarını ifade etti. Havacılık alanındaki mevcut gelişmeleri de aktaran Uraloğlu, Türk Hava Yolları’nın önümüzdeki hafta Şam’a uçacak olmasının önemli bir adım olduğunu dile getirdi. Uraloğlu, “Merkezin benzerini Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde kuruyoruz. Bunları yaptığımız müddetçe ‘Mavi Vatan’ımızı kontrol etme, sahip çıkma noktasında çok daha güçlü olacağız. Esas amaç, oradaki ticari hareketliliğin yönetilmesidir. Onu sağlamış olacağız. Projeyi bu senenin sonu, 2026 gibi hizmete alırız.” ifadelerini kullandı.

Filyos Limanı’nın ticari gemilere açılması planlanıyor

Ulaştırma alanında 2025 itibarıyla gerçekleştirecekleri projeleri de paylaşan Uraloğlu, Ankara-Kırıkkale Otoyolu ve Antalya-Alanya otoyolu ile ilgili çalışmaların başladığını bildirdi. İstanbul Havalimanı’ndan Halkalı’ya kadar olan metro hattının önemli bir kısmının devreye alınacağını belirten Uraloğlu, Filyos Limanı’nın ticari gemilere açılması için de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile görüşmeler yaptıklarını söyledi. Bakan Uraloğlu, bu yıl gerçekleştirilecek yatırımların ülke ve sektör için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Türkiye saatiyle 04.28’de yapılacağı planlanan uydunun fırlatılışı, hava şartları nedeniyle yaklaşık 1 saat ertelenerek Türkiye saatiyle 05.15’te gerçekleşti.

30 YIL UZAYDA HİZMET VERECEK

İstasyonlar aracılığıyla tüm yörünge ve alt sistem kontrolleri gerçekleştirilecek uydu, daha sonra “31 derece doğu” yörüngesine yerleşerek faaliyetlerine başlayacak.

Türksat AŞ ile Airbus D&S arasında 9 Kasım 2017’de imzalanan sözleşmenin ardından üretimine başlanan Türksat 5A uydusu, manevra ömrüyle yörüngedeki frekans ve yörünge haklarını 30 yıl boyunca güvence altına alacak. Uydunun kontrolü, Gölbaşı Uydu Yer İstasyonu’na devredilecek ve buradan gönderilecek komutlarla uydu yaklaşık bir ay boyunca performans testlerine tabi tutulacak.

Uzayda uydu sahibi 30 ülkeden biri olan Türkiye’nin aktif uydu sayısı, haberleşme uydusu Türksat 5A’nın da fırlatılmasıyla 4 olacak.

12 KİLOVAT FAYDALI YÜK GÜCÜYLE HİZMETE GİRECEK

Türkiye’nin 5’inci nesil uydusu Türksat 5A’nın önceki jenerasyon uydularına göre kapasitesi yüzde 45, ömrü iki kat daha fazla olacak.

Şu anda hizmet veren haberleşme uydularını destekleyecek şekilde hizmet sunacak Türksat 5A, Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta Batı Afrika, Güney Afrika, Akdeniz, Ege Denizi ve Karadeniz’i kapsayan bir coğrafyada 1728 Megahertz kapasiteyle televizyon yayıncılığı ve veri haberleşmesi hizmetleri sunacak.

Yeni “Ku” frekans bandına sahip bir uydu olan Türksat 5A, 12 kilovat faydalı yük gücüyle hizmete girecek.

Tamamen elektrikli itki sistemine sahip olan Türksat 5A’nın, 31 derece doğu yörüngesindeki konumuna ulaşmak için yapacağı yolculuğun yaklaşık 4 ay sürmesi ve bu yılın ikinci çeyreğinde hizmete başlaması hedefleniyor.

TÜRKSAT FİLOSUNUN EN GÜÇLÜ UYDUSU

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, Türksat 5A Uydusunun manevra ve hizmet ömrünün, diğer uydulara göre çok daha uzun olacağına değinerek, “Türksat filosunun en güçlü uydusu olacak 5A’daki diğer bir yenilik de ’elektrikli itki sistemi’dir. Kimyasal itki sistemine kıyasla daha az kütle oluşturan elektrikli itki sistemi sayesinde, uydumuza daha fazla haberleşme sistemi yükleme imkanı bulduk” açıklamasında bulunmuştu.

TÜRSAT 5B UYDUSUNUN HAZİRANDA FIRLATILMASI PLANLANIYOR

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, Türksat 5B uydusunun haziran ayında fırlatılmasının planlandığını bildirdi.