Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası’nın Taşıyıcıları: Hürrem Şah’ınİhtişamı ve Sessiz Anlatımı

Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası: Taşta Yazılan Sessiz İtiraf

1510-uzun yıllar boyunca ayakta kalan ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, mimarisinin ötesinde taşıdığı anlamlarla da dikkat çekiyor. 1228 yılında temeli atılan ve 1243’te tamamlanan kompleksin baş mimarı olarak anılan Ahlatlı Hürrem Şah, eserin sadece sanatını değil, derin bir tevazuyu da yansıtan bir hikâyeyle anılıyor. Eserin temellerinin ve taş işçiliğinin zirve örneklerini barındırdığı düşünüldüğünde, mimarın kendi adını yazdığı yerin dikkat çekici olduğu belirtilir.

Camiyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlere yönelik gönüllü rehberlik yapan Divriği Ulu Cami imamının aktardığına göre, mimarın ismi görkemli kapılar ya da öne çıkan alanlara değil, kemer başlarına, yapının en kritik taşıyıcı noktalarına işlenmiş. Bu tercih, yüzyıllar sonra bile akıllarda kalan bir sebebe dayanır. Rivayete göre “Neden ismini bu kadar gizli yere yazdın?” diye sorulduğunda, Ahlatlı Hürrem Şah şu sözleriyle cevap verir: “Allah muhafaza, bu cami ve darüşşifa bir gün yıkılırsa, ilk önce benim ismim yere düşsün. Ben ayaklar altında kalayım. Yapılan bu eser ayakta kalamazsa, ismimin orada olmasının bir anlamı yoktur.”

Hürrem Şah’ın bu düşüncesi, yapının bugün dahi ayakta kalmasını sağlayan bir miras olarak yorumlanır. Rivayetlere göre esere dair duayı da şu şekildedir: “Yarabbi, benim acizane meydana getirdiğim bu eser kıyameti görsün.” Yüzyıllar boyunca varlığını sürdüren bu yapı, günümüzde UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak korunmaktadır.