İklim Değişikliği: İnsan Faaliyetleriyle Artan Sıcaklıklar ve Türkiye

İklim Değişikliği ve Sıcaklık Artışları

Doç. Dr. Abdulkadir Ergün, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü öğretim üyesi, iklim değişikliğinin geçmişten günümüze uzanan sürecini ve bu süreçte yaşanan sıcaklık artışlarını değerlendiriyor. Ergün’e göre iklim değişikliği sadece günümüzde görülmüyor; yer kürenin 4,5 milyar yıllık tarihinde doğal değişimler yaşanmıştır. Ancak insan kaynaklı (antropojenik) faktörler bu değişime yeni bir boyut kazandırmıştır. Özellikle Sanayi Devrimi sonrası bu etkinin belirginleştiği kabul edilmektedir.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve IPCC’nin Hükümetler Arası İklim Değişikliği tanımları da insan faaliyetlerinin etkisini ortaya koymaktadır. Meteorolojik kayıtlara göre 1850’lerden itibaren, son 10 yıl en sıcak 10 yıl olarak kaydedilmiştir. Avrupa’da görülen aşırı sıcaklıklar da bu değişimin göstergeleridir.

İklim değişikliği insan hayatını da etkiliyor – Haziran 2026 verileri, Copernicus İklim Değişikliği Servisi’ne göre Avrupa genelinde martı kara sıcaklığı 19,14°C olarak gerçekleşti. Batı Avrupa’da Haziran 2025’te kırılan sıcaklık rekoru, bir yıl sonra yeniden görüldü. Avrupa üzerinde adeta bir ısı kubbesi var. Fransa ve İspanya’da orman yangınları çıktı; Avrupa’da yüksek sıcaklıklar nedeniyle binlerce insan yaşamını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus’un açıklamasına göre bu sayı bin 300’ün üzerine çıktı. Bu tablo, iklim değişikliğinin artık ekosistemlerle sınırlı kalmayıp insan hayatını da etkilediğini gösteriyor.

Yaşam alanlarımızı yeni iklim şartlarına göre planlamalıyız – İklim değişikliğiyle mücadelede atılması gereken adımlar arasında Türkiye’deki sıcaklık verileri de dikkat çekiyor. 1991-2020 döneminde Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 13,9°C iken 2025 yılında 15,1°C olarak kaydedildi. Böylece 2025 yılı, 1971-2025 döneminin en sıcak beşinci yılı oldu. Temmuz 2025’te ise 26,9°C ile ortalama sıcaklık rekoru kırıldı ve yaz mevsimi son 55 yılın en sıcak ikinci yazı olarak kayda geçti. Ocak ve Şubat aylarında sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyrederken, Mart ve Nisan’da normallerin bir miktar altında kalındı. Ancak genel tablo, yüksek sıcaklıkların etkisini sürdürdüğünü gösteriyor. Avrupa’da görülen sıcak hava dalgaları Türkiye’de de hissediliyor; bu durum, şehirlerimizi, üretim sistemlerimizi ve yaşam alanlarımızı yeni iklim şartlarına göre planlamamız gerektiğini işaret ediyor.

Not: İçerikteki kaynak bilgisi metinde yer almaktadır ve çıkarılmamıştır.