İsmail Safa’nın Sivas’taki Mezarı ve Mezarlık Macerası

İsmail Safa’nın Sivas’taki Mezarı ve Yolculuğu

Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Peyami Safa’nın babası İsmail Safa, Sivas’ta bulunan Ali Ağa Camii haziresinde yatıyor. 1900 yılında Dahiliye Nezareti tarafından posta kâtibi olarak Sivas’a tayin edilen Safa, sağlık sorunlarına rağmen görevine devam etti ve 24 Mart 1901’de burada hayatını kaybetti.

İsmail Safa’nın naaşı ilkin Garipler Mezarlığı’na defnedildi; ardından Kongre Binası yanındaki İzzet Paşa Camii haziresinde, son olarak da Ali Ağa Camii haziresine taşındı. Bu süreçte mezarın yer değiştirmeleri ve defin yeri, dönemin siyasi ve toplumsal koşullarıyla yakından bağlantılıdır.

Yüksel’in açıklamasına göre, Safa’nın Sivas’a sürgün edilişi, o dönemin baskı ortamında sıkı takip ve gösterilerle ilişkiliydi. İngiliz büyükelçiliği önündeki gösteriler, Afrika’daki İngiltere hâkimiyetine dair tepkiler ve dönemin zaptıyez nezareti gibi unsurlar, Safa’nın Sivas’a sürgün edilmesini tetikleyen başlıca etkenler olarak belirtiliyor. Tüm bu süreçte Osmanlı’da İstanbul dışı yerler sürgün olarak sayılıyor ve Safa, 2.500 kuruş maaşla bu kararın etkileriyle karşılaştı.

Mezar taşıyla ilgili gelişmeler, yıllar içinde mezarın hangi konumlarda kaldığını gösteriyor. İsmail Safa, önce garipler mezarlığında yatıyor, daha sonra hükümet meydanı açılınca kaldırılan caminin haziresine defnediliyor ve nihayet Ali Ağa Camii haziresine getiriliyor. Mehçerenin taşının daha sonra kırıldığı da kayıtlara geçiyor. Mezarın kesin yeriyle ilgili net bir belge bulunmuyor; bu durum, ailesinin ve yakınlarının süreç boyunca yaşadığı üzücü durumları da beraberinde getirdi.

Görüşler ve anılar, Safa’nın edebi kişiliğini de öne çıkarıyor. Peyami Safa’nın yalnızca romanlarıyla değil, köşe yazılarıyla da önemli bir isim olduğuna vurgu yapılıyor. Amca Peyami Safa’ya gönderilen bir mektupla, babasının mezarının fotoğrafıyla ilgili bilgilendirme yapılıyor ve bu sayede mezarın babaya ait olduğu teyit ediliyor. Bu bağlamda, Safa ailesinin tarihsel sürece katkıları ve Anadolu’da sürgün olarak gördükleri bu süreçler, edebiyat ve tarih açısından önemli birer referans olarak değerlendiriliyor.