İran’da Bütçe ve Borç Yüzünden Organ Satışı Tehlikesi

İran’da artan hayat pahalılığı ve borçlar, bazı vatandaşları organlarını satmaya sürüklüyor

İran’da yükselen yaşam maliyetleri ve düşük ücretler nedeniyle bazı vatandaşlar, kendi sağlıklarını riske atarak organlarını satmaya çalışıyor. Başkent Tahran’da, ekonomik sıkıntıların derinleştiği bölgelerde organ arayanlar ile satış yapmak isteyenler için ilanlar artıyor. Böbrek, karaciğer dokusu ve kemik iliği için verilen ilanlar, şehirde bodrum katı veya işlek bölgelerde ziyaretçilere ulaşıyor.

İlgili vakalarda iddia edilen teklif tutarları arasında böbrek için 1 milyar 500 milyon tümenlik bir teklif de yer alıyor. Sigorta kapsamında ek ödeme ile toplam para miktarı artabiliyor; ancak satışı düşünenler için bu rakamlar borçları karşılamaya yetmiyor. Özellikle 30 yaşındaki bir motosikletli kurye, geçimini sürdürmek için böbreğini satmayı düşünmüş ama teklifi kabul etmemiş; en az 3 milyar 500 milyon tümen talep etmiş durumda.

Araştırmada 33 yaşındaki bir inşaat işçisinin de kemik iliğini satma planı öne çıkıyor. Aynı kişi böbrek ve karaciğer dokusu için de ilan vermiş ve gerekli sağlık kontrollerinin tamamlandığını belirtmiş. Maddi sıkıntılar, kemik iliğini satmayı düşürenlerin sayısını artırırken, borcunu kapatmak için alıcı bulabilmek amacıyla talep edilen fiyatlarda da düşüşler yaşanıyor. Bu örnekte satışı düşünen kişi, borcunu azaltmak amacıyla yüzde 20-30 aralığında bir indirim yapabileceğini ifade etmiş.

Ekonomik krizin etkilediği diğer bir kişi ise yaklaşık 58 yaşında bir serbest çalışan. Çek borcuyla karşı karşıya kalan bu kişi, 700-800 milyon tümen borcunu kapatabilmek için organlarından birini satmayı düşünüyor ve alıcı bulmak amacıyla fiyatı düşürmeye razı olduğunu belirtiyor.

İran’da asgari ücretlilerin aylık kazancı 20-30 milyon tümen arasındayken, dört kişilik bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için yaklaşık 100 milyon tümenlik bir gelir gerektiği hesaplanıyor. Genel olarak temel yaşam giderleri, asgari ücretli bir ailenin gelirinin üç ila beş katı olarak öne çıkıyor. Ayrıca geçici ve mevsimlik işlerde çalışanlar için düzenli gelir elde etmek zor olduğundan ekonomik baskı artıyor.

Parlamentodaki Sosyal İşler Komisyonu Başkanı Ali Babayi Karnamei, 8 Kasım’da yaklaşık 8 milyon kişinin aşırı yoksulluk ve yetersiz beslenme tehlikesi altında olduğunu belirtirken, yaklaşık 50 milyon kişinin de gıda ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını söyledi. Böylesi bir dönemde organ satışına ilişkin ilanlar yeni bir olgu olarak görülüyor; ancak mevcut araştırma, çalışanların da borçlarını ödemek ve barınma giderlerini karşılamak için organlarını satmayı düşündüklerini gösteriyor. Regülasyonlar, böbrek bağışı karşılığında ödeme yapılmasına izin verse de sokak ilanlarının tümünün yasal ve tıbbi denetim altında olduğuna dair net bir kanıt bulunmuyor. Bu haber birden çok kaynaktan derlense de içeriğin yansıtılan kısmında belirtilen rakamlar ve olaylar, mevcut ekonomik krizle bağlantılı olarak artan bir endişeyi yansıtıyor.