Nuri Demirağ: Türkiye’nin Yerli Uçak ve Demiryolu Vizyoneri

Giriş olarak değil, akıcı bir haber editörü üslubuyla yazılan bu içerikte, Sivas doğumlu girişimci ve siyasetçi Nuri Demirağ’ın hayata geçirdiği büyük altyapı hamleleri, sanayi yatırımları ve havacılık vizyonu öne çıkarılıyor. 1886’da Divriği’de doğan Demirağ, gençlik yıllarında memuriyete başladı ve Millî Mücadele yıllarında kazandığı ticari birikimle sanayi ve müteahhitlik alanına yöneldi. Cumhuriyet’in ilk yıllarında başlatılan demiryolu seferberliğinde kritik sorumluluklar üstlendi; Samsun-Erzurum, Fevzipaşa-Diyarbakır, Afyon- Antalya, Sivas-Erzurum ve Irmak-Filyos hatları dahil olmak üzere toplam 1.012 kilometrelik demiryolu ağının inşasında yer aldı. Bununla birlikte Karabük Demir-Çelik, İzmit Selüloz, Bursa Merinos ve Sivas Çimento gibi sanayi tesislerinin kurulumunda da aktif rol oynadı. Bu çalışmalar, ülke ulaşımını güçlendirdi ve sanayinin temellerini attı. 1934 yılında Atatürk tarafından kendisine ve kardeşi Abdurrahman Naci Bey’e “Demirağ” soyadı verilmesiyle bu döneme damgasını vurdu.

Havacılıkta öncü adımlar Demirağ, 1936 yılında Beşiktaş’ta kurduğu Tayyare Etüd Atölyesi ve Atatürk Havalimanı arazisinde inşa ettirdiği modern uçuş meydanı ile Türkiye’nin ilk yerli uçak fabrikasını hayata geçirdi. Üretilen yerli uçaklar, 1941’de İstanbul’dan Divriği ve Anadolu’nun pek çok iline başarıyla uçuş gerçekleştirdi. 1939’da Türkiye’nin ilk yerli paraşüt üretimini sağlamasının yanı sıra İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde Uçak Mühendisliği bölümünün kurulmasına öncülük etti. Nu.D.38 modelini üreterek Türk havacılık tarihine geçmesini sağlayan bu çalışmalar, dönemin uluslararası standartlarında A sınıfı yolcu uçağı sertifikası taşıyor.

Vizyon ve toplumsal sorumluluk Demirağ, Boğaz Köprüsü ve Keban Barajı gibi büyük altyapı projelerini ilk gündeme getiren isimlerden biri olarak öne çıktı. Hayırsever yönüyle de tanınan Demirağ, çok sayıda hayrat çeşmesi yaptırdı ve Erzincan’daki 1938 ve 1939 depremlerinde bölgeye ulaşan ilk yardım ekiplerine öncülük etti; depremzedeler için barınma alanları inşa etti. Siyasi hayata da adım atan Demirağ, 1945’te Millî Kalkınma Partisi’ni kurdu ve genel başkanlığını üstlendi. 1954 genel seçimlerinde Sivas Milletvekili olarak TBMM’de görev yaptı. 13 Kasım 1957’de İstanbul’da hayatını kaybeden Demirağ’ın, “kendi uçağını kendi yapan Türkiye” vizyonu, ülkenin sanayi ve savunma teknolojileri alanındaki çalışmalarına ilham vermeye devam ediyor.