Polonya’da Anayasa Krizi ve Başkan’ın Dönüşü

Polonya’da hükümet- cumhurbaşkanlığı arasındaki gerginlik hızla kurumsal krize dönüştü

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal’e resmi ziyaret için yola çıktığı esnada Başbakan Donald Tusk’ın talimatıyla polis Anayasa Mahkemesi binasına baskın düzenledi. Uçakta haberi alan Nawrocki, ziyaretini yarıda keserek acil durum koduyla ülkeye dönüş kararı aldı. Nawrocki, yaptığı açıklamada ülkesinin başında bulunması gerektiğini vurguladı ve Senegal’e uçuşunu yarıda keserek memleketine yöneldi.

Yaşanan gelişmelerin ardından muhalefet, durumu hukuka ve anayasaya müdahale olarak değerlendirdi ve dünya çapında benzeri görülmemiş bir darbe mesajı verdi. Halkı Anayasa Mahkemesi binası önüne çağıran muhalefet, hükümetin adımlarını protesto etmek için sokağa çıkmaya hazırlanıyor. Dönüşün ardından atılacak adımlar ise merak konusu olmaya devam ediyor.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Göreve Başladı Polonya’da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Yardımcısı Bartlomiej Sochanski, mahkemenin çalışmasını engelledikleri gerekçesiyle 1 ay süreyle açığa alındı. Mahkeme internet sitesinde yayımlanan açıklamada, ilgili kanun maddeleri çerçevesinde tüm hakimlerin katılımıyla Genel Kurul’un toplanmasını engelledikleri ve hakem heyetlerinin kanuna aykırı biçimde belirlenmesi üzerinde duruldu. Adalet Bakanı Waldemar Zurek, Swieczkowski ve Sochanski’nin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve cezai sorumluluk süreçlerinin başlatılması için çalışmalar başlattı. Bu süreçte Anayasa Mahkemesi Başkanlığı görevi geçici olarak en kıdemli hakimin atanmasıyla yürütülecek; böylelikle görev süresi belirsiz bir dönemde yeni başkan olarak Anna Korwin-Piotrkowska atandı.

Gözaltılar ve Kamuoyu Tepkisi Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) yetkilileri, kararları eleştirdi ve Anayasa Mahkemesi önünde toplananlar hakkında güvenlik güçlerinin müdahalelerini sürdürdü. Olaylarda toplam 3 kişi gözaltına alındı. Başbakan Donald Tusk, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek görevimizdir” diyerek sürecin kararlı adımlarla ilerletileceğini belirtti.

Polonya’nın Krizinin Kökeni Yargı bağımsızlığı ve Anayasa Mahkemesi’nin kontrolü üzerinden başlayan siyasi kriz, PiS’nin 2015’ten itibaren yargıya müdahale ettiği ve 2023’te iktidardaki Tusk hükümetinin bu yapıyı değiştirmek için reformlar başlattığı bir tabloye dayanıyor. Taraflar, mahkeme üyelerinin atanması ve yetkileri konusunda karşı karşıya geldi. Bu çatışma, ülkenin üst düzey kurumlarının karşı karşıya gelmesine ve yeni bir güç mücadelesinin zeminini oluşturdu.